Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərində yeni strateji mərhələ
Prezident İlham Əliyevin İrlandiyaya işgüzar səfəri zamanı “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısında iştirakı, tədbir çərçivəsində keçirdiyi ikitərəfli görüşlər, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərində yeni inkişaf mərhələsinin əsasını qoyan mühüm sənəddir.
Noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış Birgə Bəyannamə uzun illər ərzində formalaşmış siyasi və iqtisadi əlaqələri daha geniş əməkdaşlıq platformasına çevirir. İqtisadiyyat, investisiya, enerji, nəqliyyat, maliyyə, təhsil və innovasiya sahələrinin prioritet istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilməsi tərəfdaşlığın uzunmüddətli inkişaf hədəflərini əks etdirir.
Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin möhkəm tarixi təməli mövcuddur. 1994-cü il fevralın 23-də imzalanmış Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə, 1998-ci il iyulun 21-də qəbul edilmiş Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ikitərəfli əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verib. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi strategiya ölkəmizin enerji potensialından səmərəli istifadəni, qeyri-neft sektorunun inkişafını və beynəlxalq investisiyaların cəlb edilməsini təmin edib. 30 ildən artıq davam edən Azərbaycan-Böyük Britaniya enerji əməkdaşlığı da bu siyasətin mühüm nəticələrindəndir.
Prezident İlham Əliyev noyabrın 12-də keçirilən görüşdə Böyük Britaniyanın Azərbaycanın Avropadakı ən böyük investoru olduğunu vurğulayıb. Bu fakt Böyük Britaniya biznes dairələrinin ölkəmizin iqtisadi potensialına etimadını nümayiş etdirir. Yeni mərhələdə əməkdaşlığın ənənəvi enerji sektoru ilə məhdudlaşmayaraq bərpaolunan enerji, infrastruktur, maliyyə, xidmətlər və innovasiya sahələrini də əhatə etməsi iqtisadi tərəfdaşlığın şaxələndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Birgə Bəyannamədə ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, kiçik və orta biznesin inkişafı, maliyyə əməkdaşlığı, yeni iş yerlərinin yaradılması və müasir texnologiyaların tətbiqi əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Böyük Britaniya şirkətlərinin təcrübəsindən faydalanmaq Azərbaycanın istehsal və xidmət sektorlarının inkişafına, rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə əlavə imkanlar yaradır.
Sənəddə Orta Dəhlizin inkişafına xüsusi diqqət yetirilməsi də strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, müasir nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq logistika layihələrində fəal iştirakı ölkəmizi Avropa ilə Asiya arasında mühüm tranzit mərkəzinə çevirib. Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi yükdaşımaların artırılmasına, ticarət əlaqələrinin dərinləşməsinə və regional iqtisadi inteqrasiyanın güclənməsinə xidmət edəcəkdir.
Enerji diplomatiyası tərəfdaşlığın digər mühüm istiqamətidir, Azərbaycanın günəş və külək enerjisi potensialı, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yaşıl enerji infrastrukturunun yaradılması və enerji sisteminin modernləşdirilməsi yeni investisiya imkanları formalaşdırır. Bəyannamədə bərpaolunan enerji, təmiz enerji keçidi, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar üzrə əməkdaşlığın nəzərdə tutulması ölkəmizin inkişaf prioritetləri ilə uzlaşır. Böyük Britaniyanın texnoloji və maliyyə təcrübəsinin Azərbaycanın təbii potensialı ilə birləşdirilməsi bu sahədə yeni layihələrin həyata keçirilməsinə zəmin yaradacaqdır.
Birgə Bəyannamə müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət, investisiya, iqtisadi inkişaf, təhsil, innovasiya, süni intellekt, rəqəmsal transformasiya, bərpaolunan enerji, nəqliyyat və logistika kimi istiqamətləri əhatə edir. Bu sahələrin hər biri Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi ölkəmizin beynəlxalq təhlükəsizlik əlaqələrinin şaxələndirilməsinə, iqtisadi və texnoloji tərəfdaşlıq isə qeyri-neft sektorunun inkişafına, yeni investisiyaların cəlbinə və müasir texnologiyaların tətbiqinə əlavə imkanlar yarada bilər. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutu və digər infrastruktur layihələri Azərbaycanın regional tranzit imkanlarını genişləndirir. Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlıq ölkəmizin nəqliyyat və logistika potensialının inkişafına, beynəlxalq ticarət sisteminə daha sıx inteqrasiyasına xidmət edəcək. Birgə Bəyannamənin siyasi baxımdan ən mühüm tərəflərindən biri də dövlətlərin suverenliyi, müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinə hörmət prinsiplərinin təsdiqlənməsidir. Sənəddə Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesinin dəstəklənməsi və Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmaların əhəmiyyətinin vurğulanması göstərir ki, Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi nizam Britaniya ilə əməkdaşlığın da gündəliyinə daxildir
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması ikitərəfli münasibətləri yeni keyfiyyət mərhələsinə yüksəldən mühüm hadisədir. Sənəd iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi, nəqliyyat-logistika potensialının artırılması və innovativ inkişafın sürətləndirilməsi üçün yeni perspektivlər açır. Qarşılıqlı maraq və uzunmüddətli əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan bu tərəfdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi mövqeyinin güclənməsinə və milli iqtisadi potensialının daha dolğun reallaşdırılmasına mühüm töhfə verəcəkdir.
Nuranə Ələkbərova,
Şirvan-Salyan Regional Təhsil İdarəsi Salyan rayonu üzrə Təhsil sektorunun məsləhətçisi