Azərbaycan-Türkmənistan əməkdaşlığında yeni mərhələ

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında əməkdaşlığın səviyyəsini müəyyən edən əsas amillərdən biri siyasi dialoqun konkret nəticələrlə müşayiət olunmasıdır. Qarşılıqlı səfərlər zamanı əldə edilən razılaşmaların hüquqi sənədlərlə təsbit olunması tərəflərin əməkdaşlığın inkişafına verdiyi önəmin göstəricisi olmaqla yanaşı, gələcək fəaliyyət istiqamətlərini də müəyyənləşdirir. Bu baxımdan Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun 2026-cı il iyunun 22-də Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində keçirilən görüşlər və imzalanan sənədlər iki ölkə arasında münasibətlərin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirmişdir.
Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlər son illər ərzində yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmayaraq iqtisadiyyat, nəqliyyat, logistika, energetika, humanitar sahələr və beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətlərində də genişlənmişdir. Dövlət başçılarının qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətləri əməkdaşlığın hüquqi bazasının daha da möhkəmləndirilməsinə şərait yaratmış, nəticədə ikitərəfli əlaqələrin əhatə dairəsi əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmişdir.
İyunun 22-də Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər zamanı imzalanan sənədlər də məhz bu inkişaf dinamikasının növbəti təzahürü kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında vurğuladığı kimi, əldə olunan razılaşmalar və imzalanmış sənədlər ölkələrimiz arasında münasibətlərin bütün istiqamətlər üzrə inkişaf etdiyini və əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi üçün möhkəm zəmin formalaşdırdığını göstərir. Səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər müxtəlif sahələri əhatə etməklə əməkdaşlığın çoxşaxəli xarakter daşıdığını bir daha təsdiq etmişdir. Bu sənədlər yalnız cari dövr üçün deyil, həm də uzunmüddətli perspektivdə qarşılıqlı fəaliyyətin əsas istiqamətlərini müəyyən edən mühüm hüquqi baza rolunu oynayır. Hər iki dövlət əməkdaşlığın institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi və konkret layihələrin həyata keçirilməsi istiqamətində siyasi iradə nümayiş etdirmişdir.
Xüsusilə iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xidmət edən sənədlər diqqət çəkir. Azərbaycan və Türkmənistan Xəzər hövzəsinin mühüm iqtisadi aktorları kimi böyük potensiala malikdirlər. İmzalanan razılaşmalar qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi və biznes dairələri arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu sənədlər gələcəkdə iki ölkənin sahibkarlıq subyektləri arasında əlaqələrin daha da intensivləşməsinə və yeni iqtisadi layihələrin reallaşdırılmasına töhfə verəcəkdir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da imzalanan sənədlərin əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Azərbaycan və Türkmənistan Avrasiya məkanında mühüm tranzit mövqeyə malik dövlətlərdir. Son illərdə beynəlxalq yükdaşımaların həcminin artması və yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşması ölkələrimizin bu sahədə əməkdaşlığını daha da aktuallaşdırmışdır. İmzalanan sənədlər Xəzər dənizi vasitəsilə yükdaşımaların artırılmasına, liman infrastrukturlarının daha səmərəli istifadəsinə və regional nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına əlavə imkanlar yaradır.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin strateji istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Hər iki ölkə zəngin enerji ehtiyatlarına malik olmaqla beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Bu sahədə əldə olunan razılaşmalar enerji resurslarının daha səmərəli istifadəsinə, qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsinə və regional enerji əməkdaşlığının gücləndirilməsinə xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, enerji sahəsində mövcud əməkdaşlıq üçün geniş perspektivlər mövcuddur və tərəflər bu imkanlardan maksimum istifadə etmək niyyətindədirlər.
Humanitar sahədə imzalanan sənədlər isə xalqlarımız arasında mövcud olan tarixi və mədəni bağların daha da möhkəmləndirilməsinə yönəlmişdir. Təhsil, elm, mədəniyyət və gənclər siyasəti sahələrində əməkdaşlığın inkişafı dövlətlərarası münasibətlərin sosial-humanitar ölçüsünü gücləndirir. Bu istiqamətdə atılan addımlar gələcək nəsillər arasında qarşılıqlı anlaşmanın və dostluq münasibətlərinin daha da dərinləşməsinə xidmət edir.
İmzalanan sənədlərin mühüm cəhətlərindən biri də onların regionda sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə töhfə verməsidir. Azərbaycan və Türkmənistan qarşılıqlı hörmətə və bərabərhüquqlu tərəfdaşlığa əsaslanan münasibətlər modeli formalaşdırıblar. Bu model regional əməkdaşlığın inkişafı baxımından nümunəvi xarakter daşıyır. Səfər zamanı əldə olunan razılaşmalar göstərir ki, tərəflər yalnız ikitərəfli deyil, həm də regional və beynəlxalq məsələlərdə əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlıdırlar. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında vurğulamışdır ki, Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlər uğurla inkişaf edir və imzalanan sənədlər bu münasibətlərin gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar açır. Dövlət başçısının bu fikirləri təsdiq edir ki, əldə olunan razılaşmalar formal xarakter daşımır, əksinə, konkret nəticələrə hesablanmış uzunmüddətli əməkdaşlıq strategiyasının tərkib hissəsidir.
Bugünkü geosiyasi reallıqlar fonunda Azərbaycan-Türkmənistan əməkdaşlığının genişlənməsi hər iki dövlətin milli maraqlarına cavab verməklə yanaşı, bütövlükdə regionun inkişafına da xidmət edir. İyunun 22-də imzalanan sənədlər qarşılıqlı etimadın, siyasi iradənin və ortaq maraqların təzahürü olmaqla iki ölkə arasında münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə yüksəldiyini nümayiş etdirir.
Bir sözlə, Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində imzalanmış sənədlər Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərən mühüm siyasi hadisə kimi tarixə düşmüşdür. Bu sənədlər əməkdaşlığın hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirərək iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə yeni imkanlar açır, eyni zamanda qardaş ölkələr arasında strateji tərəfdaşlığın gələcək inkişafına möhkəm zəmin yaradır.

İlkin Kərimov,
Salyan rayon Aşağı Kürkənd kənd tam orta məktəbin direktor müavini, YAP fəalı