Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və əməkdaşlıq imkanları

Müasir dünyada dövlətlərin beynəlxalq mövqeyi yalnız onların iqtisadi və siyasi imkanları ilə deyil, həm də müxtəlif ölkələrlə əməkdaşlıq qurmaq, ortaq maraqları uzlaşdırmaq və regional problemlərin həllinə töhfə vermək bacarığı ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi xarici siyasət, beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirakı və müxtəlif tərəfdaşlarla əlaqələrinin genişlənməsi ölkəmizin artan nüfuzunu göstərir. Asiya ilə Avropanın qovşağında yerləşən Azərbaycan həm coğrafi mövqeyi, həm də siyasi iradəsi sayəsində dövlətlər arasında əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayır.
Oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşünün keçirilməsi ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsindəki mövqeyinin növbəti ifadəsi oldu. Prezident İlham Əliyevin zirvə görüşündəki çıxışı Azərbaycanın təşkilata ikiillik sədrliyi dövründə gördüyü işləri, irəli sürdüyü təşəbbüsləri və gələcək əməkdaşlıq üçün müəyyənləşdirdiyi prioritetləri əks etdirdi. Dövlətimizin başçısı AQEM-in institusional imkanlarının gücləndirilməsinə, üzv dövlətlər arasında dialoqun genişləndirilməsinə və müxtəlif sahələrdə qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafına xüsusi diqqət yetirildiyini vurğuladı.
Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsində onun əlverişli coğrafi mövqeyi mühüm amildir. Avropa ilə Asiyanı birləşdirən nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin üzərində yerləşən ölkəmiz Şərq ilə Qərb arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün geniş imkanlara malikdir. Bununla belə, Azərbaycanın rolu yalnız coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Ölkəmiz müstəqil xarici siyasəti, etibarlı tərəfdaş kimi formalaşmış nüfuzu və müxtəlif beynəlxalq platformalarda fəal iştirakı ilə bu imkanları real əməkdaşlıq layihələrinə çevirməyə çalışır. İkitərəfli və çoxtərəfli münasibətlərin inkişafı siyasi dialoqun möhkəmlənməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə və regionda qarşılıqlı asılılığın faydalı əsaslar üzərində qurulmasına xidmət edir.
AQEM Azərbaycanın bu istiqamətdə fəaliyyət göstərdiyi mühüm beynəlxalq platformalardan biridir. Asiya dövlətlərini bir araya gətirən təşkilat siyasi dialoq, etimadın möhkəmləndirilməsi və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı üçün imkanlar yaradır. Müxtəlif maraqlara və inkişaf səviyyələrinə malik dövlətlərin ümumi məqsədlər ətrafında birləşməsi regional problemlərin müzakirəsinə, ortaq təşəbbüslərin irəli sürülməsinə və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə şərait yaradır. Azərbaycanın təşkilata sədrliyi dövründə əsas diqqətin məhz bu imkanların genişləndirilməsinə yönəldilməsi ölkəmizin çoxtərəfli əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyəti göstərir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan AQEM-ə sədrliyi müddətində nəqliyyat, bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığı fəal şəkildə təşviq edib. Bu istiqamətlər müasir dünyanın inkişaf meyilləri ilə birbaşa bağlıdır. Nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi dövlətlər arasında mal və xidmətlərin hərəkətini asanlaşdırır, iqtisadi münasibətlərin inkişafına təkan verir. Rəqəmsallaşma isə idarəetmənin təkmilləşdirilməsi, informasiya mübadiləsinin sürətləndirilməsi və yeni iqtisadi imkanların yaranması üçün mühüm vasitəyə çevrilib. Azərbaycanın bu sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsinə yönələn təşəbbüsləri təşkilatın gündəliyinin daha praktik məzmun qazanmasına kömək edir.
Ətraf mühitin mühafizəsi, təhsil, elm və turizm kimi sahələr də dövlətlər arasında münasibətlərin inkişafında mühüm yer tutur. İqlim dəyişiklikləri və ekoloji problemlər sərhəd tanımadığı üçün bu istiqamətdə birgə fəaliyyətə ehtiyac artır. Təhsil və elm sahəsində əməkdaşlıq bilik və təcrübə mübadiləsini genişləndirir, yeni texnologiyaların tətbiqinə imkan yaradır. Turizmin inkişafı isə xalqlar arasında qarşılıqlı tanışlığın güclənməsinə, mədəni əlaqələrin dərinləşməsinə və iqtisadi fəallığın artmasına şərait yaradır. Azərbaycanın AQEM çərçivəsində bu istiqamətlərə diqqət yetirməsi əməkdaşlığın yalnız siyasi və iqtisadi məsələlərlə məhdudlaşmadığını, insanların gündəlik həyatına təsir edən sahələri də əhatə etdiyini göstərir.
Azərbaycanın sədrliyi dövründə əldə olunan mühüm nəticələrdən biri təşkilatın institusional və hüquqi imkanlarının möhkəmləndirilməsi olub. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, üzv dövlətlərin yekdil dəstəyi ilə həyata keçirilən təşəbbüslər AQEM-in fəaliyyət imkanlarının genişlənməsinə, üzvlərinin sayının artmasına və dialoq üçün daha əlverişli şəraitin yaranmasına töhfə verib. Beynəlxalq təşkilatların nüfuzu təkcə onların üzvlərinin sayı ilə deyil, həm də qəbul olunan qərarların səmərəliliyi, irəli sürülən təşəbbüslərin həyata keçirilməsi və iştirakçı dövlətlər arasında əməkdaşlığın real nəticələr verməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan AQEM-in institusional inkişafı onun gələcək fəaliyyətinin daha məqsədyönlü qurulması üçün əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın təşkilata sədrliyi zamanı üzv dövlətlərlə qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilməsi də mühüm məqamdır. Beynəlxalq münasibətlərdə mövqelərin fərqli olması təbii haldır. Əsas məsələ bu fərqləri dialoq vasitəsilə müzakirə etmək, ortaq maraqları müəyyənləşdirmək və əməkdaşlıq üçün uyğun imkanlar yaratmaqdır. AQEM kimi platformalar dövlətlərə məhz bu şəraiti təqdim edir. Azərbaycanın təşəbbüsləri də qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsinə, regional təhlükəsizlik və rifah naminə birgə fəaliyyətin təşviqinə xidmət edir.
Zirvə görüşünün əhəmiyyəti yalnız yüksək səviyyəli siyasi müzakirələrlə məhdudlaşmır. Belə tədbirlər dövlətlər arasında mövcud əlaqələrin dərinləşdirilməsi, yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi və gələcək təşəbbüslər üçün zəmin yaradılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Azərbaycan üçün bu platforma Asiya ölkələri ilə münasibətlərin inkişaf etdirilməsi, Avrasiya məkanında bağlantıların genişləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlıqda fəal iştirakın davam etdirilməsi baxımından yeni imkanlar yaradır. Bu imkanlardan səmərəli istifadə edilməsi isə əldə olunan razılaşmaların həyata keçirilməsindən və qarşılıqlı fəaliyyətin davamlı olmasından asılıdır.
Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfələri və təşkilatın gələcək fəaliyyətinə dair yanaşmasını aydın şəkildə ortaya qoyur. Ölkəmiz müxtəlif dövlətləri birləşdirən platformalarda iştirakını genişləndirməklə yanaşı, nəqliyyat, rəqəmsallaşma, ekologiya, təhsil, elm və turizm kimi sahələrdə ortaq təşəbbüslərin reallaşdırılmasına çalışır. Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi də məhz müstəqil siyasət, etibarlı tərəfdaşlıq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipləri ilə sıx bağlıdır. Bakıda keçirilən zirvə görüşü ölkəmizin bu istiqamətdəki fəaliyyətinin mühüm mərhələsi olmaqla, dövlətlər arasında dialoqun və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradıb.

Aynur Hüseynova, 
Salyan şəhər 2 saylı tam orta ümumtəhsil məktəbin tarix müəllimi, YAP fəalı