AQEM Sədrliyinin Strateji Prioritetləri

Müasir dövrdə geosiyasi gərginliklərin artması, regional münaqişələrin coğrafiyasının genişlənməsi, təhlükəsizlik risklərinin mürəkkəbləşməsi və qlobal iqtisadiyyatdakı qeyri-müəyyənliklər dövlətlərarası etimadın və çoxtərəfli tərəfdaşlığın bərpasını həyati zərurətə çevirir. Bu baxımdan, Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) qitə ölkələri arasında konstruktiv dialoqun qurulması və qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsi üçün strateji platforma rolunu oynayır. Asiya ərazisinin 90 faizini əhatə edən və 28 dövləti sıralarında birləşdirən AQEM miqyasna görə regionun en böyük dialoq mexanizmidir. Asiyanın dünya ticarətində, energetikada, nəqliyyat dəhlizlərində və rəqəmsal texnologiyalardakı artan çəkisi bu platformanın dəyərini daha da artırır. Azərbaycanın 2024-cü ilin dekabrından etibarən AQEM-ə rəhbərlik etməsi bu istiqamətdə yeni bir səhifə açır. Ölkəmiz öz sədrliyini “Daha güclü AQEM: Asiyada Bağlantılar, Rəqəmsallaşma və Dayanıqlı İnkişaf” konseptual xətti üzərində quraraq, təşkilatın təsisat kimi möhkəmlənməsini, mövcud iş prinsipinin təkmilləşdirilməsini və qlobal əlaqələrinin genişlənməsini ön plana çəkib. Bu təşəbbüskar möqe AQEM-in sadəcə fikir mübadiləsi aparılan bir forumdan çıxaraq, daha çevik, nəticəyönümlü və nüfuzlu beynəlxalq təşkilata transformasiyasına mühüm töhfə verir.
Azərbaycanın sədrliyi isə AQEM-in potensialının gücləndirilməsi, fəaliyyətinin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından diqqətəlayiq mərhələdir. AQEM-ə sədrliyin əsas prioritetləri də məhz bu yanaşmanın məntiqindən irəli gəlir. Azərbaycan sədrliyi dövründə təşkilatın institusional imkanlarının artırılması, üzv dövlətlər arasında sahələrarası əməkdaşlığın gücləndirilməsi və AQEM-in beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm təşəbbüslərlə çıxış edib. Təşkilatın fəaliyyətinin daha sistemli, çevik və nəticəyönümlü mexanizmlər üzərində qurulması qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biri olub. Qadınlar Şurasının və Maliyyə Sammitinin yaradılması, Aparıcı Universitetlərin Tərəfdaşlıq Şəbəkəsinin fəaliyyətə başlaması bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardır. Həmin təşəbbüslər AQEM-in əməkdaşlıq gündəliyinin yalnız siyasi və təhlükəsizlik məsələləri ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda iqtisadiyyat, təhsil, maliyyə və ictimai inkişaf sahələrini də əhatə etdiyini göstərir.
Zirvə görüşündə Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərə baxışını, regional təhlükəsizliklə bağlı mövqeyini və müasir dünya nizamının əsas problemlərinə dair prinsipial yanaşmasını aydın şəkildə ortaya qoyub:
Dövlətimizin başçısı Azərbaycanın Avrasiya məkanında birləşdirici ölkə kimi getdikcə daha mühüm rol oynadığını, regionda təhlükəsizlik sisteminin möhkəmləndirilməsi istiqamətində səylər göstərdiyini diqqətə çatdırıb. Bu mövqe Azərbaycanın coğrafi mövqeyindən irəli gələn üstünlükləri diplomatik fəallıq, nəqliyyat-kommunikasiya imkanları və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq siyasəti ilə birləşdirdiyini göstərir. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun möhkəmlənməsi, ilk növbədə, müstəqil xarici siyasət kursunun ardıcıllığı və milli maraqların qətiyyətlə müdafiəsi ilə bağlıdır. 
Azərbaycanın beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırdığı əsas məsələlərdən biri də Ermənistanın uzun illər davam edən işğal siyasətinə və onun ağır humanitar nəticələrinə beynəlxalq səviyyədə lazımi siyasi-hüquqi qiymətin verilməməsidir
Prezident İlham Əliyev xatırladıb ki, Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisinin təqribən 20 faizi 30 ilə yaxın müddətdə işğal altında olub, bir milyona yaxın azərbaycanlı doğma yurdlarından qovulub, etnik təmizləməyə məruz qalıb. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla yanaşı, indiki Ermənistan ərazisində yaşayan azərbaycanlıların da öz tarixi torpaqlarından didərgin salınması xalqımızın yaddaşında dərin iz buraxıb. 1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı qəbul etdiyi dörd qətnamədə işğal olunmuş ərazilərdən erməni qüvvələrinin dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılması tələb olunurdu. Lakin həmin sənədlərin uzun illər icra edilməməsi beynəlxalq hüququn tətbiqində mövcud olan ciddi problemləri üzə çıxardı. Azərbaycanın təcrübəsi bir daha göstərdi ki, beynəlxalq təşkilatların qərarları yalnız qəbul edilməklə kifayətlənməməli, onların yerinə yetirilməsini təmin edən təsirli mexanizmlər də mövcud olmalıdır. Prezident İlham Əliyevin bu məsələyə dair mövqeyi beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin gələcəyi baxımından da aktualdır. 
Dövlətimizin başçısının diqqətə çatdırdığı kimi, BMT Təhlükəsizlik Şurasının və digər beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərar və qətnamələrin icrasını təmin edən mexanizmlər yaradılmadıqca müharibələrin və münaqişələrin qarşısını almaq çətin olacaq. Təcavüzkarın cəzasız qalması yeni təhlükələrə yol açır, beynəlxalq hüquqa inamı zəiflədir və münaqişələrin uzanmasına şərait yaradır. Buna görə də beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların aradan qaldırılması, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə eyni meyarlarla yanaşılması qlobal təhlükəsizliyin əsas şərtlərindəndir. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirib. Ölkəmiz bu gün də regionda dayanıqlı sülhün təmin olunmasını, dövlətlər arasında münasibətlərin qarşılıqlı hörmət və hüquqi öhdəliklər əsasında qurulmasını dəstəkləyir. Bu baxımdan AQEM kimi çoxtərəfli platformalar beynəlxalq problemlərin müzakirəsi, dövlətlərin mövqelərinin yaxınlaşdırılması və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan milli maraqlarını qətiyyətlə qorumaqla yanaşı, regional və qlobal təhlükəsizliyə, dövlətlərarası dialoqun inkişafına və çoxtərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsinə töhfə verir. Qarşıdakı dövrdə sədrliyin davam etdirilməsi AQEM-in institusional potensialının artırılması, üzv dövlətlər arasında əlaqələrin genişləndirilməsi və təşkilatın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından yeni imkanlar açacaq. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycanın AQEM-də fəaliyyəti təkcə təşkilata rəhbərliklə məhdudlaşmır. Bu fəaliyyət ölkəmizin beynəlxalq siyasətdə fəal iştirakının, milli maraqlarla ümumi təhlükəsizlik məqsədlərini uzlaşdırmaq bacarığının və dialoqa əsaslanan əməkdaşlığa verdiyi önəmin ifadəsidir. Azərbaycanın sədrliyinin davam etməsi isə ölkəmizin irəli sürdüyü təşəbbüslərin inkişafı və Asiyada qarşılıqlı etimad mühitinin möhkəmləndirilməsi üçün əhəmiyyətli zəmin yaradır”.

Səidə Əliyeva,
  Salyan rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktoru