Təhsil mühitində geyim mədəniyyəti və peşəkarlıq

Müəllimin peşəkarlığı onun bilik səviyyəsi, pedaqoji bacarığı və tədris prosesini düzgün təşkil etməsi ilə yanaşı, gündəlik fəaliyyətində nümayiş etdirdiyi məsuliyyətlə də səciyyələnir. Təhsil müəssisəsində müəllim həm tədris prosesinin iştirakçısı, həm də şagirdlərin davranış mədəniyyətinə təsir göstərən nümunədir. Bu baxımdan təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı müəyyən edilmiş tələblər məktəbdə peşəkar mühitin qorunması və pedaqoji fəaliyyətin xüsusiyyətlərinə uyğun davranış mədəniyyətinin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyimi təmizlik, səliqə, sadəlik və işgüzar üslub prinsiplərinə uyğun olmalıdır. Geyim müəllimin çalışdığı mühitin xarakterini, yerinə yetirdiyi vəzifələri və tədris prosesinin tələblərini nəzərə almalıdır. Burada əsas məqsəd müəllimlərin xarici görünüşünü məhdudlaşdırmaq deyil, təhsil müəssisəsinə uyğun ümumi yanaşmanı təmin etməkdir. Müəyyən edilmiş tələblər müəllimin peşəkar mövqeyinin qorunmasına, məktəbdə işgüzar münasibətlərin möhkəmlənməsinə və tədris mühitinin xüsusiyyətlərinə uyğun geyim mədəniyyətinin formalaşmasına xidmət edir.
Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 6 oktyabr 2026-cı il tarixli 325 nömrəli qərarı dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələbləri müəyyən edir. Bu tələblər müəllimlərin xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən, eləcə də məktəbi təmsil etdikləri rəsmi və işgüzar tədbirlərdə geyimlərinə diqqət yetirmələrini nəzərdə tutur. Geyimin təmiz, səliqəli, sadə, mövsümə və görülən işin xarakterinə uyğun olması əsas şərtlərdəndir. Eyni zamanda, geyim təhsil müəssisəsinin dünyəvi xarakterinə və müəyyən edilmiş normativ tələblərə uyğun olmalıdır.
Müəllimin geyim mədəniyyəti onun peşəyə münasibətini ifadə edən amillərdən biri kimi dəyərləndirilə bilər. Şagirdlər müəllimlərin yalnız dərsdə söylədiklərini deyil, gündəlik davranışlarını və ümumi münasibətlərini də müşahidə edirlər. Buna görə də müəllimin səliqəli görünüşü, nəzakətli ünsiyyəti və məktəbin qaydalarına əməl etməsi təhsilalanlara müsbət nümunə göstərir. Bununla belə, müəllimin nüfuzunun əsasını onun biliyi, pedaqoji ustalığı, ədalətli münasibəti və şagirdlərin inkişafına verdiyi töhfə təşkil edir. Geyimlə bağlı tələblər də bu peşəkar keyfiyyətləri tamamlayan ümumi davranış çərçivəsinin bir hissəsidir.
Geyim seçimi zamanı müəllimin fəaliyyət göstərdiyi şərait və tədris etdiyi fənnin xüsusiyyətləri də nəzərə alınmalıdır. Bəzi məşğələlər xüsusi geyim və ya qoruyucu vasitələr tələb edə bilər. Laboratoriya işləri, texniki fəaliyyətlər və praktiki məşğələlər zamanı təhlükəsizlik qaydalarına uyğun geyimdən istifadə edilməsi həm müəllimin, həm də şagirdlərin sağlamlığının qorunması baxımından vacibdir. Bu cür hallarda geyim tədris fəaliyyətinin xarakterinə uyğun seçilməli və işin təhlükəsiz yerinə yetirilməsinə imkan yaratmalıdır.
Müəllimlərin geyimi ilə bağlı tələblərin düzgün tətbiqində məktəb rəhbərliyinin rolu da əhəmiyyətlidir. Rəhbərlik müəyyən edilmiş qaydaların təhsilverənlərə aydın şəkildə çatdırılmasını və onların tətbiqində vahid yanaşmanın qorunmasını təmin etməlidir. Eyni zamanda, bu məsələyə münasibətdə qarşılıqlı hörmət, obyektivlik və peşəkar ünsiyyət əsas götürülməlidir. Qaydaların məqsədi müəllimlər arasında fərqlilik yaratmaq və ya onların fəaliyyətini yalnız zahiri görünüş əsasında qiymətləndirmək deyil, təhsil müəssisəsində müəyyən edilmiş ümumi tələblərə uyğun işgüzar mühitin qorunmasıdır.
Milli-mədəni tədbirlərdə geyim məsələsinə də müvafiq tələblər çərçivəsində yanaşılmalıdır. Azərbaycan xalqının milli geyim ənənələri zəngin mədəni irsimizin mühüm hissəsidir. Milli tarixə, mədəniyyətə və dəyərlərə həsr olunan tədbirlərdə müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq milli geyim nümunələrindən istifadə edilməsi bu irsin tanıdılması və qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Belə tədbirlərdə geyim həm tədbirin məzmununa, həm də müvafiq qərarlarla müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olmalıdır.
Ümumilikdə, təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblər müəllimin peşə məsuliyyəti, təhsil müəssisəsinin işgüzar mühiti və pedaqoji fəaliyyətin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla tətbiq edilməlidir. Səliqəli, təmiz və fəaliyyətə uyğun geyim mədəniyyətinin qorunması müəllimin peşəkar mövqeyini tamamlayır. Bu sahədə müəyyən edilmiş qaydalara əməl olunması, onların mahiyyətinin düzgün anlaşılması və tətbiq zamanı obyektiv yanaşmanın qorunması dövlət ümumi təhsil müəssisələrində nizamlı və peşəkar təhsil mühitinin təmin edilməsinə xidmət edir.

Günel Zeynalova,
Salyan rayon Kürqaraqaşlı kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin direktoru, YAP fəalı