Azərbaycanın regional mövqeyi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişlənməsi

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin mövqeyi yalnız onların iqtisadi imkanları və siyasi nüfuzu ilə deyil, həm də regional proseslərə təsir göstərmək bacarığı, tərəfdaşları ilə qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətləri və sülhün qorunmasına verdiyi töhfələrlə müəyyən olunur. Bu baxımdan Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əlaqələrin inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkələrimiz arasında formalaşmış siyasi dialoq, ortaq maraqlar və qarşılıqlı dəstək regional əməkdaşlığın daha geniş müstəvidə inkişafı üçün əlverişli zəmin yaradır.
Oktyabrın 8-də Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının 8-ci Məşvərət görüşü də bu münasibətlərin siyasi əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin görüşdə iştirakı və çıxışı ölkəmizin region dövlətləri ilə əlaqələrə verdiyi önəmi, ortaq məsələlərin müzakirəsində fəal mövqe tutmaq niyyətini əks etdirib. Azərbaycanın Məşvərət görüşü formatında tamhüquqlu iştirakçıya çevrilməsi isə regional əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoymasının mühüm göstəricisidir.
Azərbaycanın bu formata qoşulması ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə siyasi münasibətlərinin inkişafına əlavə imkanlar yaradır. Coğrafi mövqeyi, tarixi əlaqələri və beynəlxalq təşəbbüsləri ilə seçilən Azərbaycan Xəzər dənizinin hər iki sahilində yerləşən ölkələr arasında qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə töhfə verir. Bu əməkdaşlıq region dövlətlərinin mövqelərinin yaxınlaşdırılması, ortaq maraqların müdafiəsi və beynəlxalq proseslərdə qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında regional əməkdaşlığın əsasını təşkil edən siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimad amilləri mühüm yer tutur. Dövlətlər arasında davamlı münasibətlərin qurulması üçün bir-birinin milli maraqlarına hörmətlə yanaşmaq, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərini rəhbər tutmaq vacibdir. Məhz bu prinsiplər əsasında formalaşan əməkdaşlıq ölkələr arasında etibarlı tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə, fikir ayrılıqlarının dialoq yolu ilə həllinə və ortaq məqsədlər naminə birgə fəaliyyətə şərait yaradır.
Azərbaycanın son illərdə keçdiyi inkişaf yolu və regionda yaratdığı yeni reallıqlar ölkəmizin beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirib. Dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün tam təmin olunması, milli maraqlara əsaslanan müstəqil xarici siyasət kursunun davam etdirilməsi Azərbaycanın regional proseslərdə rolunu artırıb. Bu gün ölkəmiz müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmaqla yanaşı, regional əməkdaşlığın genişlənməsinə və uzunmüddətli sabitliyin möhkəmlənməsinə də öz töhfəsini verir.
Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlər də bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biridir. Qarşılıqlı siyasi təmasların intensivləşməsi, yüksəksəviyyəli görüşlərin keçirilməsi və ortaq məsələlər ətrafında müzakirələrin aparılması dövlətlər arasında anlaşmanın dərinləşməsinə xidmət edir. Belə təmaslar təkcə ikitərəfli münasibətlər üçün deyil, bütövlükdə regionun gələcəyi baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki regional məsələlərə uzlaşdırılmış yanaşma mövcud çağırışların daha səmərəli həllinə və dövlətlər arasında etimadın möhkəmlənməsinə imkan verir.
Hazırkı beynəlxalq şəraitdə təhlükəsizlik məsələləri də xüsusi diqqət tələb edir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində müşahidə olunan gərginliklər sabitliyin qorunmasının, dövlətlər arasında etibarlı siyasi münasibətlərin və dialoqun nə qədər vacib olduğunu göstərir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətlərinin qarşılıqlı əlaqələri regionda sülhün, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ölkələr arasında siyasi məsləhətləşmələrin davam etdirilməsi, ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsi bu məqsədlərə xidmət edən əsas amillərdəndir.
Regional təhlükəsizlik yalnız mövcud risklərə qarşı tədbirlərlə məhdudlaşmır. Eyni zamanda, dövlətlər arasında mehriban qonşuluq münasibətlərinin inkişafı, qarşılıqlı etimad mühitinin qorunması və gələcək nəsillər üçün sabit şəraitin yaradılması ilə bağlıdır. Azərbaycan bu məsələlərdə beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan yanaşmanı müdafiə edir. Ölkəmizin xarici siyasətində suverenliyə hörmət, dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq və münasibətlərin qarşılıqlı fayda əsasında qurulması mühüm yer tutur. Bu prinsiplər Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələrin inkişafı üçün də möhkəm siyasi əsas yaradır.
Türkmənbaşı görüşü göstərdi ki, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında münasibətlərin inkişafı üçün həm siyasi iradə, həm də ortaq maraqlar mövcuddur. Bu imkanlardan səmərəli istifadə edilməsi yüksəksəviyyəli dialoqun davamlılığına, qarşılıqlı etimadın qorunmasına və beynəlxalq məsələlərdə uzlaşdırılmış mövqelərin formalaşmasına kömək edə bilər. Eyni zamanda, regional əməkdaşlığın genişlənməsi ölkələrimizin beynəlxalq platformalarda bir-birini daha yaxşı anlamasına və ümumi maraqları daha ardıcıl şəkildə ifadə etməsinə şərait yaradır.
Prezident İlham Əliyevin görüşdə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın region dövlətləri ilə münasibətlərə strateji yanaşmasını, qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanan əməkdaşlığın inkişafında maraqlı olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Qarşıdakı dövrdə siyasi dialoqun davam etdirilməsi, təhlükəsizlik məsələləri üzrə fikir mübadiləsinin genişləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarından birgə istifadə olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyacaq.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinin möhkəmlənməsi ölkəmizin regional mövqeyinin inkişafına töhfə verməklə yanaşı, daha sabit və təhlükəsiz gələcəyin qurulması üçün də yeni imkanlar açır. Qarşılıqlı etimad, suverenliyə hörmət və ortaq maraqlar əsasında qurulan tərəfdaşlıq region dövlətlərinin qarşısında duran vəzifələrin həllinə, siyasi əlaqələrin daha da dərinləşməsinə və uzunmüddətli sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm amil olaraq qalır.

İlahə Babayeva,
Salyan rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı, YAP fəalı