Sentyabrın 11-12-də Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura növbəti səfəri təkcə diplomatik protokol çərçivəsində keçirilən adi bir tədbir deyil. 58 dövlət və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150 nəfərlik nümayəndə heyətinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində olması, bölgədəki yeni reallığın beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yerində müşahidə edilməsinin mühüm göstəricisidir. Bu, 2020-ci ildən bəri diplomatik korpus nümayəndələrinin azad edilmiş ərazilərə 22-ci səfəridir.

Bu səfərin ən mühüm tərəfi ondan ibarətdir ki, xarici diplomatlar Qarabağı kənardan deyil, məhz Qarabağın özündə görürlər. Xankəndidə, Şuşada, Ağdərədə və Kəlbəcərdə aparılan bərpa-quruculuq işləri, yaradılan sosial və iqtisadi infrastruktur, tarixi-mədəni irsin qorunması və bərpası istiqamətində görülən işlər beynəlxalq nümayəndələrə birbaşa təqdim olunur.

Bu mənzərə bir həqiqəti xüsusilə aydın göstərir: Qarabağ artıq münaqişə və işğal coğrafiyası deyil, Azərbaycanın suverenliyi altında inkişaf edən bir regiondur.

Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini hərbi-siyasi və hüquqi baxımdan bərpa edib. Bu gün Qarabağda Azərbaycan dövlətinin bayrağı dalğalanır, Azərbaycan qanunları işləyir, Azərbaycan xalqı öz doğma torpaqlarına qayıdır və Azərbaycan dövləti bu əraziləri yenidən qurur.

Bütün bunların fonunda Ermənistan cəmiyyətinin xarici diplomatların Qarabağa səfərinə qarşı nümayiş etdirdiyi aqressiv və etirazçı münasibət ciddi suallar doğurur. Diplomatik nümayəndələrin Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisinə səfərinə etiraz etmək, əslində, Azərbaycanın suverenliyinə qarşı siyasi iddia irəli sürmək anlamına gəlir.

Əgər Ermənistan həqiqətən Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tanıdığını bəyan edirsə, o zaman Azərbaycan ərazisində yerləşən Xankəndiyə, Şuşaya, Kəlbəcərə və digər bölgələrə beynəlxalq diplomatların səfər etməsini niyə problem kimi təqdim edir?

Siyasi bəyanatlarla real davranış arasında ziddiyyət olmamalıdır.

Daha bir mühüm məsələ tarixi və mədəni irslə bağlıdır. Kəlbəcərdə diplomatların Xudavəng monastır kompleksinə səfəri də göstərir ki, Qarabağdakı tarixi irs məsələsi yalnız siyasi ritorika ilə deyil, faktlarla və elmi yanaşma ilə müzakirə edilməlidir.

Azərbaycan öz tarixi-mədəni irsinin qorunmasına böyük əhəmiyyət verir. İşğal dövründə dağıdılmış, zərər görmüş məscidlər, qəbiristanlıqlar, tarixi tikililər və digər mədəniyyət nümunələri ilə bağlı həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması da bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Qarabağın tarixi ilə bağlı məsələlər siyasi manipulyasiyaların deyil, tarixşünaslığın, arxeologiyanın, elmi araşdırmaların və beynəlxalq hüququn predmetidir. Tarixi faktların siyasi məqsədlərlə təhrif edilməsi heç bir xalqın keçmişini dəyişmir.

Bu gün Qarabağda ən mühüm dəyişiklik yalnız dağıdılmış şəhərlərin yenidən qurulması deyil. Ən böyük dəyişiklik reallığın özünün dəyişməsidir.

Bir zamanlar işğal altında olan Azərbaycan torpaqlarına bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrinin diplomatları Azərbaycan dövlətinin təşkil etdiyi səfərlər çərçivəsində gəlir, burada yaradılan yeni infrastrukturu, şəhərləri, yolları, təhsil və sosial obyektləri, tarixi-mədəni irsin bərpasını yerində görürlər.

Bu mənzərə özü-özlüyündə çox ciddi siyasi mesajdır.

Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir. Şərqi Zəngəzur Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü müzakirə mövzusu deyil.

Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıq artıq yalnız bizim dediyimiz sözlərlə deyil, bölgəyə gələn beynəlxalq nümayəndələrin öz gözləri ilə gördükləri faktlarla da müşahidə olunur.

Ermənistanda kimlərinsə bu reallıqdan narahat olması isə tarixin istiqamətini dəyişməyəcək.

Çünki tarix artıq öz sözünü deyib.

Qarabağ Azərbaycandır və Qarabağda Azərbaycanın qurduğu gələcək heç bir siyasi manipulyasiya ilə dəyişdirilə bilməz.

Ana Vətən  Partiyasının Yevlax şəhər təşkilatının sədri Təbriz İmanov.