Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri: tarixi köklərə söykənən strateji tərəfdaşlıq

Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlər ortaq tarixə, dil və mədəniyyət birliyinə, qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanan dostluq əlaqələri kimi formalaşmış və ötən illər ərzində ardıcıl inkişaf yolu keçmişdir. Hər iki xalqın türk dünyasının ayrılmaz tərkib hissəsi olması, ortaq milli-mənəvi dəyərləri bölüşməsi və tarixi bağlara malik olması dövlətlərarası münasibətlərin möhkəm təməllər üzərində qurulmasına mühüm zəmin yaratmışdır. Müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan Respublikası və Türkmənistan arasında siyasi, iqtisadi, humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olmuşdur.
Azərbaycan və Türkmənistan arasındakı münasibətlər qarşılıqlı suverenliyə, ərazi bütövlüyünə hörmətə, daxili işlərə qarışmamaq və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. Xəzər dənizinin hər iki sahilində yerləşən dövlətlər kimi ölkələrimiz regional sabitliyin, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayırlar. Xüsusilə son illərdə siyasi dialoqun intensivləşməsi, qarşılıqlı səfərlərin artması və birgə layihələrin həyata keçirilməsi əlaqələrin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini nümayiş etdirir.
İkitərəfli münasibətlərin inkişafında dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri və müntəzəm təmasları xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi xarici siyasət kursu çərçivəsində Türkmənistanla münasibətlərə daim böyük önəm verilmiş, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə isə bu əlaqələr daha da möhkəmlənmişdir. Dövlət başçıları arasında formalaşmış səmimi münasibətlər, qarşılıqlı etimad və konstruktiv dialoq əməkdaşlığın bütün istiqamətlər üzrə inkişafına müsbət təsir göstərmişdir.
Son illərdə Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana, Türkmənistanın Milli Lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun və Prezident Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana həyata keçirdikləri səfərlər ölkələrimiz arasında münasibətlərdə yeni səhifələrin açılmasına səbəb olmuşdur. Bu səfərlər çərçivəsində keçirilən görüşlər, imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar əməkdaşlığın perspektivlərini daha da genişləndirmişdir. Dövlət başçılarının qarşılıqlı etimada əsaslanan siyasi iradəsi sayəsində Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri strateji xarakter almağa başlamışdır.
2026-cı il iyunun 22-də Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri də iki ölkə arasında dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərinin yüksələn xətt üzrə inkişafının növbəti təzahürü olmuşdur. Səfər çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə keçirilən görüşlərdə ikitərəfli münasibətlərin mövcud vəziyyəti və gələcək inkişaf perspektivləri ətraflı müzakirə edilmiş, müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi ilə bağlı mühüm razılıqlar əldə olunmuşdur.
Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu vurğulayaraq bildirmişdir ki, ölkələrimizi tarixi köklər, qardaşlıq münasibətləri və ortaq mədəni dəyərlər birləşdirir. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, qarşılıqlı səfərlər və intensiv siyasi dialoq əməkdaşlığın inkişafında mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər iki ölkə arasında formalaşmış etibarlı tərəfdaşlığın gələcəkdə daha da möhkəmlənəcəyinə olan inamı ifadə edir.
Bu gün Azərbaycan və Türkmənistan arasında siyasi münasibətlər ən yüksək səviyyədədir. Dövlətlər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birini dəstəkləyir, regional və qlobal məsələlərdə oxşar mövqelər nümayiş etdirirlər. Xüsusilə türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində hər iki ölkənin fəal iştirakı diqqət çəkir. Türk dünyasında birliyin və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən təşəbbüslər Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin strateji əhəmiyyətini daha da artırır.
İqtisadi sahədə əməkdaşlıq da ikitərəfli münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji sahəsində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların təşviqi istiqamətində mühüm addımlar atılır. Hər iki ölkə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının inkişafında mühüm mövqeyə malikdir. Bu baxımdan Azərbaycan və Türkmənistanın tranzit və logistika sahəsində əməkdaşlığı regionun iqtisadi inkişafına da mühüm töhfə verir.
Humanitar və mədəni sahələrdə əməkdaşlıq da münasibətlərin ayrılmaz hissəsidir. Qarşılıqlı mədəniyyət günlərinin keçirilməsi, elm, təhsil və gənclər sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi xalqlarımız arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Ortaq tarixi irsə və milli-mənəvi dəyərlərə malik olan Azərbaycan və Türkmənistan xalqları arasında humanitar əlaqələr dövlətlərarası münasibətlərin etibarlı dayaqlarından biri kimi çıxış edir.
Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən mürəkkəb proseslər fonunda Azərbaycan və Türkmənistan arasında əməkdaşlığın inkişafı həm regional sabitlik, həm də iqtisadi tərəqqi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçılarının siyasi iradəsi, qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlar bu münasibətlərin gələcəkdə daha da genişlənəcəyini və yeni məzmun qazanacağını deməyə əsas verir.
Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana son rəsmi səfəri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri möhkəm təməllər üzərində qurulub və davamlı inkişaf mərhələsindədir. Qardaşlıq, dostluq və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə əsaslanan bu əlaqələr gələcək dövrdə də regionda əməkdaşlığın və tərəfdaşlığın uğurlu nümunələrindən biri olaraq qalacaqdır. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, ölkələrimiz arasında münasibətlər bütün istiqamətlər üzrə uğurla inkişaf edir və qarşıdakı illərdə bu əməkdaşlığın daha da genişlənməsi üçün möhkəm zəmin mövcuddur.

Əbülfət Bədəlov,
Təqaüddə olan Salyan rayon ziyalısı, YAP fəalı