Çoxşaxəli əməkdaşlıq modeli: Azərbaycan–İtaliya əlaqələrinin inkişaf istiqamətləri

Azərbaycan ilə İtaliya arasında əməkdaşlıq bu gün artıq təkcə diplomatik münasibətlər səviyyəsində deyil, real iqtisadi layihələr, investisiyalar və praktiki nəticələrlə xarakterizə olunan geniş tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Xüsusilə iqtisadi əlaqələr bu münasibətlərin əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir və iki ölkə arasında formalaşan əməkdaşlıq strukturunun dayanıqlılığını təmin edir. Son illərdə həm enerji, həm də qeyri-enerji sektorlarında müşahidə olunan aktiv dinamika bu tərəfdaşlığın ardıcıl şəkildə genişləndiyini göstərir.
Bu əməkdaşlığın ən mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi əlaqələr, xüsusilə də İtaliya şirkətlərinin Azərbaycandakı fəaliyyəti ilə bağlıdır. Uzun illərdir ölkəmizdə uğurla fəaliyyət göstərən İtaliya şirkətləri müxtəlif sahələrdə – sənaye, enerji, tikinti, mühəndislik, logistika və xidmət sektorunda – genişmiqyaslı layihələr həyata keçirərək Azərbaycanın iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verirlər. Hazırda İtaliyanın 130-a yaxın şirkəti Azərbaycanda fəaliyyət göstərir və bu göstərici iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın nə qədər dərin və davamlı xarakter daşıdığını aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Bu şirkətlərin fəaliyyəti təkcə investisiya qoyuluşu ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda müasir texnologiyaların ölkəyə gətirilməsi, idarəetmə standartlarının təkmilləşdirilməsi və yerli kadr potensialının gücləndirilməsi baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan iqtisadiyyatında formalaşan bu əməkdaşlıq modeli İtaliya şirkətlərinin ölkəmizi etibarlı və perspektivli tərəfdaş kimi gördüyünü göstərir.
Eyni zamanda, bu əməkdaşlığın ən mühüm və strateji istiqamətlərindən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında İtaliya şirkətləri artıq 23 layihənin icrasında iştirak edir və bu proses davam etməkdədir. Bu layihələr yol və infrastrukturun yenidən qurulması, şəhər və kəndlərin bərpası, mühəndis-kommunikasiya sistemlərinin yaradılması kimi geniş sahələri əhatə edir. Xarici şirkətlər arasında İtaliyanın bu sahədə fəallığı onun Azərbaycanın postmünaqişə dövrü inkişaf prosesinə verdiyi real töhfənin göstəricisidir.
Məhz bu iqtisadi və praktiki əməkdaşlıq fonunda 2026-cı il mayın 4-də İtaliya Respublikasının Nazirlər Şurasının sədri Ciorcia Meloninin Azərbaycana rəsmi səfəri xüsusi əhəmiyyət kəsb etdi. Səfər çərçivəsində keçirilən görüşlərdə ikitərəfli münasibətlərin bütün əsas istiqamətləri, o cümlədən iqtisadi əməkdaşlıq, investisiya mühiti və İtaliya şirkətlərinin Azərbaycandakı fəaliyyəti geniş şəkildə müzakirə olundu.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev mətbuata verdiyi bəyanatda bu məsələyə xüsusi diqqət yetirərək İtaliya şirkətlərinin Azərbaycandakı fəaliyyətinin uzun illərdir uğurla davam etdiyini vurğuladı. Prezident qeyd etdi ki, bu şirkətlər ölkəmizin iqtisadi həyatında fəal iştirak edir və onların mövcudluğu Azərbaycan–İtaliya iqtisadi münasibətlərinin real nəticələr üzərində qurulduğunu göstərir.
Dövlət başçısı xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə İtaliya şirkətlərinin iştirakını önə çəkərək Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda icra olunan layihələrin əməkdaşlığın praktiki və strateji əhəmiyyətini nümayiş etdirdiyini bildirdi. Bu layihələrin icrası həm bərpa prosesinə, həm də regionun gələcək inkişafına mühüm töhfə verir. Prezident həmçinin bu sahədə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinin vacibliyini qeyd etdi və İtaliya şirkətlərinin fəaliyyətinin gələcəkdə daha da artacağına ümid ifadə olundu.
İqtisadi əməkdaşlıqla yanaşı, Azərbaycan–İtaliya münasibətlərində təhsil sahəsi də xüsusi və strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu sahədə həyata keçirilən ən mühüm layihələrdən biri Bakıda yaradılmış İtaliya-Azərbaycan Universitetidir. Bu universitet iki ölkə arasında humanitar və akademik əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdıraraq müasir təhsil modelinin tətbiqi baxımından mühüm platformaya çevrilib.
Prezident İlham Əliyev çıxışında bu universitetin əhəmiyyətinə xüsusi toxunaraq burada artıq 500-dən çox tələbənin təhsil aldığını bildirdi. Qeyd olundu ki, bu tələbələr gələcəkdə həm yüksək ixtisaslı mütəxəssis kimi yetişəcək, həm də Azərbaycan və İtaliya arasında əlaqələrin inkişafına töhfə verən körpü rolunu oynayacaqlar. Bu isə iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin davamlılığını təmin edən mühüm amillərdən biridir.
Bir sözlə, İtaliya şirkətlərinin Azərbaycandakı fəaliyyəti, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən layihələrdə iştirakı və təhsil sahəsində formalaşan əməkdaşlıq Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin çoxşaxəli xarakterini daha aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu istiqamətlər bir-birini tamamlayaraq iqtisadi, humanitar və praktiki əməkdaşlıq xəttinin paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərir və iki ölkə arasında əlaqələrin yalnız mövcud layihələrlə məhdudlaşmadığını, yeni təşəbbüslərlə davamlı olaraq genişləndiyini ifadə edir.

Sitarə Təhməzova
Salyan rayonu Aşağı Kürkənd kənd tam orta məktəbin direktoru, YAP fəalı