Azərbaycanda idman yüksəliş dövrünü yaşayır

İdman hər bir ölkədə yalnız nəticə və rəqəmlərlə ölçülən sahə deyil, eyni zamanda cəmiyyətin mənəvi simasını, davranış mədəniyyətini və ictimai dəyərlər sistemini formalaşdıran mühüm bir istiqamətdir. Azərbaycan idmanının son illərdə keçdiyi yol da məhz bu baxımdan təkcə medalların say artımı ilə deyil, həm də formalaşan idman etikası və nümunəvi idmançı obrazı ilə diqqət çəkir. Artıq idmançı anlayışı təkcə qalib gələn fərd kimi deyil, həm də cəmiyyətə nümunə olan şəxsiyyət kimi qəbul olunur.
Bu yanaşma dövlət səviyyəsində idmana göstərilən diqqətin tərkib hissəsidir. Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulan idman siyasəti bu gün ölkə başçısı cənab İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl şəkildə davam etdirilir və daha da genişləndirilir. İdmanın inkişafı yalnız infrastrukturla məhdudlaşmır, eyni zamanda idmançının şəxsiyyət kimi formalaşmasına, onun ictimai davranışına və mənəvi dəyərlərinə də xüsusi önəm verilir. Bu isə Azərbaycanda idmanın sistemli və kompleks şəkildə inkişaf etdiyini göstərir.
Son illərdə Azərbaycan idmanının beynəlxalq arenada qazandığı uğurlar artıq sabit bir tendensiyaya çevrilib. Lakin bu uğurların arxasında yalnız fiziki hazırlıq deyil, həm də güclü mənəvi baza dayanır. Dövlət başçısı ilə idmançıların görüşlərində dəfələrlə vurğulanır ki, əsl idmançı yalnız medal qazanan deyil, həm də öz davranışı ilə seçilən insandır. Bu baxımdan idmançının cəmiyyətdə və gündəlik həyatda özünü aparması, onun idman nəticələri qədər əhəmiyyətli hesab olunur.
Dövlətimizin başçısı görüşlərdə qeyd edir ki, tarixdə elə idmançılar olub ki, böyük uğurlar qazansalar da, sonradan davranışlarına görə ictimai nüfuzlarını itiriblər. Azərbaycanda isə uzun illərdir formalaşan idman mühiti bu cür halların qarşısını alıb. Bu da idman sistemində təkcə məşq və yarış prosesinin deyil, eyni zamanda tərbiyə və davranış mədəniyyətinin də düzgün qurulduğunu göstərir. İdmançıya yalnız nəticə qazanan şəxs kimi deyil, həm də ictimai məsuliyyət daşıyan fərd kimi yanaşılması bu sistemin əsas üstünlüklərindən biridir.
Azərbaycan idmanında formalaşan ən mühüm xüsusiyyətlərdən biri də nəsillərarası davamlılıqdır. Vaxtilə böyük uğurlar qazanmış idmançılar bu gün məşqçi kimi yeni nəsli yetişdirirlər. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, “vaxtilə mən onların yarışlarını izləyirdim, bu gün isə onlar öz yetirmələrinə azarkeşlik edirlər”. Bu fikir idmanda ənənənin necə yaşadığını və inkişaf etdiyini aydın şəkildə göstərir. Beləliklə, Azərbaycan idmanı təkcə nəticə sistemi deyil, həm də təcrübənin ötürüldüyü canlı bir məktəbə çevrilib.
Eyni zamanda, idmançıların davranış mədəniyyəti beynəlxalq arenada ölkənin imicinə birbaşa təsir göstərir. Azərbaycan idmançıları təkcə qələbələri ilə deyil, həm də rəqiblərinə münasibəti, hakim qərarlarına reaksiyası və ümumi davranışları ilə seçilirlər. Dövlət başçısı görüşlərdə qeyd edir ki, bəzi hallarda ədalətsiz qərarlar və qərəzli yanaşmalarla qarşılaşmaq mümkündür. Xüsusilə Avropa yarışlarında Azərbaycan idmançılarına qarşı daha sərt münasibətlərin müşahidə olunduğu bildirilir. Lakin belə hallarda əsas tələb emosional reaksiya deyil, əksinə peşəkarlığın və ləyaqətin qorunmasıdır.
Bu yanaşma Azərbaycan idmançısının beynəlxalq imicini daha da gücləndirir. Çünki idman yalnız meydanda baş verən mübarizə deyil, həm də xarakter nümayişidir. İdmançı öz davranışı ilə həm ölkəsini təmsil edir, həm də milli dəyərləri daşıyır. Buna görə də hər bir idmançının məsuliyyəti təkcə şəxsi uğurla məhdudlaşmır, bu məsuliyyət daha geniş ictimai məna daşıyır.
Azərbaycan idmanının bu günkü mənzərəsi göstərir ki, uğur yalnız nəticə ilə deyil, həm də sistemlə ölçülür. İdmançının yetişdirilməsi, onun psixoloji hazırlığı, cəmiyyətə inteqrasiyası və davranış mədəniyyəti vahid bir sistemin tərkib hissəsidir. Bu sistem isə dövlət dəstəyi, federasiyaların fəaliyyəti və məşqçi heyətinin peşəkarlığı ilə formalaşır.
İdman həm də gənclər üçün bir məktəb rolunu oynayır. Burada formalaşan nizam-intizam, komanda ruhu, məsuliyyət və iradə sonradan cəmiyyətin digər sahələrində də özünü göstərir. Buna görə də idman təkcə peşəkar nəticə sahəsi deyil, həm də sosial tərbiyə vasitəsidir. Azərbaycan idmanının inkişafı bu baxımdan ölkənin ümumi sosial inkişafına da mühüm töhfə verir.
Ümumilikdə, Azərbaycan idmanı bu gün yeni bir mərhələdədir. Bu mərhələ təkcə qələbələrlə deyil, həm də formalaşan dəyərlərlə xarakterizə olunur. İdmançının davranışı, cəmiyyətə münasibəti və nümayiş etdirdiyi mədəniyyət onun qazandığı medal qədər əhəmiyyətlidir. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan idmanı artıq yalnız nəticə qazanan deyil, həm də nümunə formalaşdıran bir sistem kimi inkişaf edir və bu inkişafın gələcəkdə daha da güclənəcəyi şübhəsizdir.

Məftun Yolçuyev,
Salyan şəhər 1 saylı məktəb-lieyin idman müəllimi, YAP fəalı