Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri: strateji tərəfdaşlığın yeni inkişaf mərhələsi

Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlər uzun illərə söykənən dostluq, qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri əsasında formalaşmışdır. Diplomatik əlaqələrin qurulduğu dövrdən etibarən iki ölkə arasında siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və humanitar sahədə təmaslar ardıcıl şəkildə inkişaf etmiş, zaman keçdikcə bu münasibətlər strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Beynəlxalq platformalarda bir-birinin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə göstərilən dəstək də bu əlaqələrin mahiyyətini daha da möhkəmləndirmişdir.
Son illər ərzində yüksək səviyyəli siyasi dialoqun intensivləşməsi Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin dinamik inkişafına təkan vermişdir. Prezidentlər səviyyəsində həyata keçirilən qarşılıqlı səfərlər və mütəmadi görüşlər ikitərəfli əməkdaşlığın davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Xüsusilə son dörd il ərzində dövlət başçıları arasında yeddi görüşün keçirilməsi bu münasibətlərin nə qədər fəal və sistemli şəkildə inkişaf etdiyini təsdiqləyir. Bu görüşlərdən sonuncusunun Münxen şəhərində baş tutması isə tərəflər arasında siyasi dialoqun fasiləsiz xarakter daşıdığını nümayiş etdirir.
Məhz bu ardıcıl dialoqun məntiqi davamı olaraq Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana aprelin 25-də baş tutmuş səfəri ikitərəfli münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlərdə geniş spektrli məsələlər müzakirə olunmuş, mətbuata verilən bəyanatlarda münasibətlərin mövcud vəziyyəti və gələcək istiqamətləri əhatəli şəkildə ifadə edilmişdir. Dövlət başçıları qarşılıqlı hörmətə, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsinin vacibliyini xüsusi vurğulamışlar.
Səfər zamanı diqqət mərkəzində olan əsas istiqamətlərdən biri hərbi-texniki əməkdaşlıq olmuşdur. Aparılan müzakirələr göstərmişdir ki, bu sahədə Azərbaycan və Ukrayna arasında geniş perspektivlər mövcuddur. Hər iki ölkədə hərbi sənaye kompleksinin inkişaf mərhələsində olması birgə fəaliyyət üçün real imkanlar yaradır. Xüsusilə müdafiə sənayesi sahəsində birgə istehsal layihələrinin həyata keçirilməsi, texnoloji təcrübə mübadiləsi və innovativ həllərin tətbiqi istiqamətində ciddi potensial mövcuddur.
Bu kontekstdə birgə istehsal məsələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tərəflər yalnız hazır məhsulların mübadiləsi deyil, eyni zamanda müdafiə təyinatlı texnika və avadanlıqların birgə hazırlanması, modernləşdirilməsi və istehsalı imkanlarını da nəzərdən keçirmişlər. Bu yanaşma həm iqtisadi baxımdan səmərəli əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına, həm də müdafiə sənayesində texnoloji müstəqilliyin gücləndirilməsinə xidmət edir. Eyni zamanda, sənaye sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi gələcəkdə yeni istehsal zəncirlərinin yaradılması baxımından da mühüm perspektivlər açır.
Hərbi-texniki əməkdaşlığın digər mühüm istiqaməti təcrübə mübadiləsidir. Müasir münaqişələr fonunda müdafiə sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və əməliyyat imkanlarının artırılması xüsusi aktuallıq kəsb edir. Bu baxımdan Azərbaycan və Ukrayna arasında bilik və təcrübə mübadiləsi əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçidini təmin edə bilər.
Eyni zamanda, humanitar və təhlükəsizlik məsələləri də görüşlərdə xüsusi yer tutmuşdur. Azərbaycan müharibə və post-münaqişə dövründə mina təhlükəsi ilə üzləşmiş ölkə kimi bu sahədə mühüm təcrübə qazanmışdır. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı minatəmizləmə əməliyyatları nəticəsində ölkəmizdə bu istiqamətdə institusional yanaşma formalaşmışdır. Müasir texnologiyaların, o cümlədən pilotsuz uçuş aparatlarının tətbiqi minatəmizləmə prosesinin səmərəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır.
Bu təcrübənin Ukrayna ilə bölüşülməsi və müvafiq texniki dəstəyin göstərilməsi humanitar əməkdaşlığın mühüm tərkib hissəsi kimi çıxış edir. Xüsusilə mülki əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından mina təhlükəsinə qarşı birgə mübarizə böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu əməkdaşlıq həm də beynəlxalq humanitar prinsiplərə töhfə verən mühüm model kimi dəyərləndirilir.
Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanatlarda da vurğulandığı kimi, Ukrayna Prezidentinin Azərbaycana səfəri ikitərəfli münasibətlərin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Hərbi-texniki əməkdaşlıqdan tutmuş humanitar sahələrə qədər geniş spektri əhatə edən bu münasibətlər qarşılıqlı maraqlar, etimad və strateji tərəfdaşlıq prinsipləri əsasında daha da dərinləşməkdədir. Bu isə gələcəkdə Azərbaycan–Ukrayna əlaqələrinin daha geniş və çoxşaxəli istiqamətlər üzrə inkişafı üçün möhkəm əsas yaradır.

Məhəmməd Ağayev,
Salyan rayon Yeni Uluxanlı kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin direktoru, YAP fəalı