Zərifə Əliyevanın– elmi fəaliyyəti

Azərbaycan tibb elminin inkişafında mühüm rol oynamış akademik Zərifə Əliyeva görkəmli oftalmoloq-alim kimi zəngin və çoxşaxəli elmi fəaliyyət göstərmişdir. Onun tədqiqatları yalnız ölkə daxilində deyil, beynəlxalq səviyyədə də yüksək qiymətləndirilmiş, Azərbaycan oftalmologiya elmini dünya miqyasında tanıtmışdır.  

Zərifə Əliyevanın elmi yaradıcılığı əsasən göz xəstəliklərinin öyrənilməsi, müalicəsi və profilaktikası sahələrini əhatə etmişdir. Onun fəaliyyətinin ilk mərhələsi geniş yayılmış traxoma xəstəliyinin tədqiqinə həsr olunmuşdur. Alim bu xəstəliyin müalicəsində yeni metodların, xüsusilə antibiotiklərin tətbiqini araşdırmış və bu istiqamətdə mühüm nəticələr əldə etmişdir.  

Daha sonralar o, qlaukoma, gözün hidrodinamikası, görmə sinirinin yaşa bağlı dəyişiklikləri kimi mühüm problemlər üzərində də elmi araşdırmalar aparmışdır. Bu tədqiqatlar oftalmologiyanın nəzəri və praktiki inkişafına ciddi töhfə vermişdir.  

Zərifə Əliyevanın ən böyük elmi nailiyyətlərindən biri yeni bir istiqamətin – peşə oftalmologiyasının əsasını qoymasıdır. O, ilk dəfə olaraq istehsalat mühitinin insan görmə orqanına təsirini sistemli şəkildə öyrənmiş və bu sahədə xüsusi elmi-tədqiqat laboratoriyası yaratmışdır.  

Onun doktorluq dissertasiyası da məhz sənaye müəssisələrində çalışan işçilərin görmə vəziyyətinin araşdırılmasına həsr olunmuşdur. Bu iş sənaye oftalmologiyasının inkişafında mühüm mərhələ hesab edilir.  

Zərifə Əliyeva zəngin elmi irs qoyub getmişdir. O:

• 150-yə yaxın elmi məqalənin,

• 12 monoqrafiyanın,

• dərslik və dərs vəsaitlərinin müəllifi olmuşdur.  

Onun “Terapevtik oftalmologiya”, “Göz sulanmasının fiziologiyası” kimi əsərləri bu gün də oftalmoloqlar üçün mühüm elmi mənbə hesab olunur.  

Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti yüksək səviyyədə qiymətləndirilmişdir. O:

• 1977-ci ildə tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi almış,

• SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının nüfuzlu M.İ. Averbax mükafatına layiq görülmüş ilk azərbaycanlı qadın alim olmuşdur.  

Bu mükafat onun oftalmologiya sahəsindəki fundamental tədqiqatlarının beynəlxalq səviyyədə tanındığını göstərir.

Zərifə Əliyeva yalnız alim kimi deyil, həm də pedaqoq kimi böyük xidmətlər göstərmişdir. O, gənc həkimlərin hazırlanmasına, onların elmi biliklərinin artırılmasına xüsusi diqqət yetirmiş, oftalmologiya sahəsində ixtisaslı kadrların yetişməsində mühüm rol oynamışdır.  

Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti Azərbaycan tibb elminin inkişafında xüsusi mərhələ təşkil edir. Onun oftalmologiya sahəsində apardığı fundamental tədqiqatlar, yaratdığı yeni elmi istiqamətlər və zəngin elmi irsi bu gün də öz aktuallığını qoruyur. Alimin fəaliyyəti yalnız tibbi nailiyyətlərlə deyil, həm də humanizm və insanlara xidmət prinsipləri ilə səciyyələnir.

YAP Şirvan şəhər təşkilatının məsləhətçisi 

İsrayılov Amil Faiq oğlu