Dövlət qadın siyasəti və müasir Azərbaycan qadınının inkişaf strategiyası

Azərbaycan cəmiyyətində qadına münasibət hər zaman yüksək dəyərlər üzərində qurulmuşdur. Qadının ailədə, ictimai həyatda və dövlət quruculuğunda rolu xalqımızın düşüncə tərzində xüsusi yer tutur. Müasir dövrdə isə bu münasibət artıq sistemli dövlət siyasəti səviyyəsinə yüksəlmiş, qadınların hüquqlarının qorunması və onların ictimai-siyasi fəallığının artırılması prioritet istiqamətlərdən birinə çevrilmişdir. Azərbaycan qadını bu gün yalnız milli-mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı deyil, eyni zamanda ölkənin sosial-iqtisadi inkişafının və müasir tərəqqisinin fəal iştirakçısıdır.
Müstəqil Azərbaycan dövlətində qadın hüquqlarının qorunması və gender bərabərliyinin təmin olunması strateji istiqamət kimi müəyyən edilmişdir. Dövlət siyasətinin əsas məqsədi qadınların sosial, iqtisadi və ictimai həyatda fəal iştirakını təmin etmək, onların potensialının reallaşdırılması üçün bərabər imkanlar yaratmaqdır. Bu yanaşma yalnız hüquqi sənədlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda sosial proqramlar, maarifləndirmə tədbirləri və institusional mexanizmlərlə dəstəklənir.
Azərbaycan qadını tarixən yüksək mövqeyə malik olmuşdur. Ölkəmiz Şərqdə qadınlara ilk seçki hüququ verən dövlət kimi tarixə düşmüşdür. Bu fakt qadınlara verilən dəyərin və onların cəmiyyət həyatında iştirakının tarixi köklərə söykəndiyini göstərir. Müasir dövrdə isə bu siyasət daha sistemli və institusional xarakter almışdır.
Dövlətimizin qadın siyasətinin effektivliyini təmin edən mühüm addımlardan biri 2000-ci ildə qəbul edilmiş 2000–2005-ci illər üçün “Azərbaycan Respublikasında Qadın Problemləri üzrə Milli Fəaliyyət Planı” olmuşdur. Həmin sənəd siyasət, iqtisadiyyat, sosial müdafiə, mədəniyyət, təhsil və səhiyyə sahələrini, eləcə də qaçqın və məcburi köçkün qadınların problemlərini əhatə etmişdir. Bu Plan qadın məsələlərinin kompleks yanaşma ilə həllinə imkan yaratmışdır.
Hazırda isə “Azərbaycan Respublikasında gender (kişi və qadınların) bərabərliyi üzrə 2026–2028-ci illər üçün Milli Fəaliyyət Planı” təsdiq edilmişdir. Yeni mərhələdə əsas diqqət qadınların iqtisadi fəallığının artırılmasına, rəhbər vəzifələrdə təmsilçiliyinin genişləndirilməsinə, sosial müdafiə mexanizmlərinin gücləndirilməsinə yönəldilmişdir. Bu sənəd gender siyasətinin davamlı və mərhələli xarakter daşıdığını təsdiq edir.
Qadın hüquqları bir sıra dövlət proqramları və qanunvericilik aktları ilə də təsbit olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası kişi və qadınların bərabər hüquqlara malik olduğunu təsdiqləyir. Əmək qanunvericiliyi və digər normativ-hüquqi sənədlər qadınların əmək hüquqlarının, sosial müdafiəsinin və təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edir.
Azərbaycan eyni zamanda beynəlxalq müstəvidə də qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair mühüm öhdəliklər götürmüşdür. Ölkəmiz bir sıra beynəlxalq konvensiyalara qoşularaq milli qanunvericiliyi beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmışdır. “Bərabər əməyə görə kişilərə və qadınlara bərabər haqq verilməsi haqqında” konvensiyanın qəbul edilməsi əmək münasibətlərində gender bərabərliyinin təmin olunmasına ciddi töhfə vermişdir.
“2008–2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında yoxsulluğun azaldılması və davamlı inkişaf Dövlət Proqramı” çərçivəsində qadınların məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi və sosial rifahının artırılması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirilmişdir. Bu isə qadınların iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət etmişdir.
Dövlət qadın siyasətinin uğurla həyata keçirilməsində ölkənin Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın fəaliyyəti xüsusi yer tutur. Mehriban xanım Əliyeva yalnız dövlət xadimi kimi deyil, həm də humanitar missiyanın və “yumşaq güc” diplomatiyasının rəmzi kimi çıxış edir. Onun fəaliyyəti Azərbaycan qadınının müasir simasını – savadlı, humanist, təşəbbüskar və sosial məsuliyyətli obrazını nümayiş etdirir.
Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən genişmiqyaslı sosial və humanitar layihələr minlərlə insanın həyatına müsbət təsir göstərmişdir. Təhsil müəssisələrinin tikintisi və yenidən qurulması, səhiyyə layihələri, mədəni irsin qorunması istiqamətində görülən işlər onun fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindəndir. Bu layihələr qadınların və uşaqların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə, cəmiyyətin humanitar inkişafına xidmət edir.
Onun beynəlxalq platformalarda Azərbaycanı yüksək səviyyədə təmsil etməsi ölkəmizin humanitar nüfuzunu artırmış, “yumşaq güc” strategiyasını gücləndirmişdir. Mehriban xanım Əliyevanın fəaliyyəti qadın liderliyinin nümunəsidir – o, dövlət idarəçiliyində peşəkarlıq, sosial məsuliyyət və milli dəyərlərə bağlılığı özündə birləşdirir.
Mehriban xanım Əliyevanın timsalında Azərbaycan qadını həm milli-mənəvi dəyərlərə sadiq, həm də müasir dünyaya inteqrasiya edən güclü sosial aktor kimi təqdim olunur. Onun fəaliyyəti qadınlara örnək olmaqla yanaşı, cəmiyyətə də mesaj verir: qadının potensialı dövlət və cəmiyyət inkişafının mühüm hərəkətverici qüvvəsidir.
Bu gün Azərbaycan qadını dövlət siyasətinin dəstəyi ilə öz imkanlarını genişləndirir, ictimai-siyasi və iqtisadi həyatda daha fəal rol oynayır. Qadınların nailiyyətləri ölkənin ümumi tərəqqisinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir. Qeyd etmək olar ki, Azərbaycanda qadın siyasəti yalnız hüquqi baza ilə deyil, real fəaliyyət və konkret nəticələrlə möhkəmləndirilir. Bu siyasət gender bərabərliyinə, sosial ədalətə və insan hüquqlarına hörmət prinsiplərinə əsaslanır. 
Bir sözlə, Azərbaycan qadını bu gün tərəqqimizin mühüm dayağı, dövlətimizin inkişaf strategiyasının aktiv iştirakçısı və milli-mənəvi dəyərlərimizin qoruyucusudur.

Təranə Cəfərova,  
YAP Salyan rayon təşkilatının gənc fəalı