Uğurlu enerji diplomatiyası Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsini genişləndirir

Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunun, etibarlı tərəfdaş kimi möhkəmlənən mövqeyinin təqdimatında, əməkdaşlığın coğrafiyasının genişləndirilməsində əhəmiyyətli rol oynayan tədbirlərdən biri də Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin toplantılarıdır. Prezident İlham Əliyevin Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclasındakı çıxışı dəyişən dünyanın enerji xəritəsində Azərbaycanın yerini, çəkisini və iradəsini nümayiş etdirən strateji baxış idi. Bu, həm də mürəkkəb geosiyasi şəraitdə praqmatik siyasətin, uzunmüddətli planlamanın və tərəfdaşlığa sadiqliyin təqdimatı idi.
Bu gün Cənub Qaz Dəhlizi artıq təkcə iqtisadi layihə deyil, həm də siyasi sabitlik və enerji təhlükəsizliyi platformasıdır. Prezident İlham Əliyevin də söylədiyi kimi, “layihə iştirakçı ölkələr arasında qarşılıqlı etimad və uzunmüddətli əməkdaşlıq modelini formalaşdırıb. Xüsusilə son 12 ildə müxtəlif ssenarilərin, çətinliklərin, mürəkkəbliklərin və problemlərin fonunda Azərbaycan və tərəfdaşları tərəfindən bir sıra ölkələrin enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması həqiqətən də gündəlik həyatımızda hiss etdiyimiz reallığa çevrilib”.
Artıq Azərbaycan 12 ölkəyə qaz tədarük edir və dövlət başçımızın da qeyd etdiyi kimi, Avropanın enerji bazarında mövcudluğumuzu genişləndirmək niyyətindəyik. Bu gün ölkəmiz ənənəvi karbohidrogen ixracatçısı olmaqla yanaşı, bərpa olunan enerji potensialını da sürətlə inkişaf etdirir. Xəzər dənizinin külək enerjisi imkanları, günəş enerjisi layihələri və regional “yaşıl enerji dəhlizi” təşəbbüsləri bu strategiyanın əsas sütunlarıdır.
Bu kontekstdə cənab Prezident həmçinin yaşıl keçidin timsalında enerji strategiyasına da diqqət çəkdi. Rəsmi Bakı COP29-da bəyan etdiyi mövqeyinə sadiqdir.
Azərbaycan keçid dövründə ənənəvi enerji ilə paralel olaraq yaşıl enerjiyə sərmayələrin artırıldığını bəyan edir. Bu, qlobal enerji transformasiyası kontekstində ən uğurlu model kimi qəbul olunur. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan 2032-ci ilə qədər alternativ enerji mənbələrindən 6–8 giqavat elektrik enerjisi əldə etməyi gözləyir.
Ümumiyyətlə, uğurlu enerji diplomatiyası Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsini genişləndirir. Xüsusilə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycanın strateji tərəfdaşı kimi çıxış etməsi qarşıdakı planların gerçəkləşməsinə əlavə təkan verir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə 307 meqavat gücündə hidroelektrik stansiyalar artıq sistemə qoşulub. Əsas hədəf isə bunu 2–3 ilə təqribən ikiqat artırmaqdır.
Cənab Prezident toplantıda çıxışı zamanı maliyyələşmə və yeni layihələrə sərmayə qoyuluşunun vacibliyini xüsusi qeyd etdi. Enerji infrastrukturunun genişləndirilməsi, qaz nəqli güclərinin artırılması və yaşıl layihələr üçün maliyyə mexanizmlərinin yaradılması Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün strateji planlamaya üstünlük verdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri enerji siyasətinə praqmatik yanaşmadır. Qazıntı yanacaqları ilə bərpaolunan enerji mənbələrinin balanslı vəhdəti Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi maraqlarına cavab verir. Ölkənin qaz ehtiyatlarının onilliklər boyu kifayət etməsinə baxmayaraq, paralel şəkildə yaşıl enerji sahəsinə milyardlarla investisiya yatırılması iqtisadi diversifikasiyanın və gələcək risklərin idarə edilməsinin göstəricisidir. Beləliklə, Bakıda keçirilən iclaslar göstərdi ki, Azərbaycan enerji bazarında təkcə təchizatçı deyil, həm də strateji planlaşdırıcı və investisiya mərkəzidir. Şaxələndirilmiş ixrac, genişlənən infrastruktur, artan bərpaolunan enerji gücü və beynəlxalq tərəfdaşlıqlar ölkənin enerji təhlükəsizliyini iqtisadi dayanıqlılıq və qlobal təsir imkanları ilə birləşdirən kompleks model formalaşdırdığını göstərir. Bu model yaxın illərdə Azərbaycanın regional və qlobal enerji arxitekturasındakı mövqeyini daha da gücləndirəcəkdir.
Azərbaycanın enerji diplomatiyasının ən böyük iqtisadi nəticəsi özünü ixrac coğrafiyasının sürətli genişlənməsində göstərir. Hazırda boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarük edilən ölkələrin sayına görə Azərbaycanın dünyada ön sıralarda olması təsadüfi deyil. Bu, gəlirlərin sabitləşməsi və geosiyasi risklərin minimuma endirilməsi deməkdir. Göründüyü kimi, Azərbaycan hər dövrün çağırışlarını yüksək səviyyədə cavablandırmaq üçün həm siyasi iradəyə, həm də unikal təbii-intellektual potensiala malikdir.

Nazənin İsmayılova,
Salyan rayon Sarvan kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin direktoru, YAP fəalı