“Memorial Kompleksin açılışı, məhz Xocalıda açılışı ədalətin təntənəsidir”

26 fevral 2026-cı il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin açılışı müasir Azərbaycan tarixinin ən mühüm və ən mənalı hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Bu mərasim təkcə bir abidənin istifadəyə verilməsi deyildi – bu, uzun illər davam edən mübarizənin, səbirli diplomatiyanın, siyasi iradənin və xalqın sarsılmaz inamının məntiqi nəticəsi idi. Memorialın məhz Xocalı şəhərində ucaldılması isə tarixi ədalətin öz ünvanına qayıtmasının rəmzinə çevrildi.
1992-ci il fevralın 26-da törədilmiş Xocalı soyqırımı XX əsrin ən ağır faciələrindən biri kimi bəşər tarixində qara iz buraxmışdır. Dinc əhalinin – qadınların, uşaqların, qocaların amansızlıqla qətlə yetirilməsi insanlığa qarşı törədilmiş cinayət idi. O illərdə Xocalı təkcə bir şəhər deyildi, o, Azərbaycan xalqının ağrısının, kədərinin və eyni zamanda sınmayan ruhunun simvoluna çevrilmişdi. Lakin illər keçdikcə Azərbaycan dövləti bu faciəni unutmamaq və unutdurmamaq üçün ardıcıl siyasət apardı, beynəlxalq müstəvidə həqiqətlərin tanıdılması istiqamətində ciddi işlər gördü.
Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Qələbə nəticəsində işğal altındakı torpaqlar azad olundu və Xocalı da öz doğma sahibinə qovuşdu. Bu qayıdış sadəcə coğrafi deyil, həm də mənəvi dönüş idi. Əgər bir zamanlar Xocalı adı işğal və faciə ilə anılırdısa, bu gün həmin məkanda üçrəngli bayrağımız dalğalanır, həyat yenidən canlanır və quruculuq işləri geniş vüsət alır. Belə bir şəraitdə Memorial Kompleksin açılışı həm tarixə ehtiram, həm də gələcəyə inamın təcəssümüdür.
Prezident İlham Əliyevin kompleksin açılışı zamanı çıxışında xüsusi vurğulanan məqam ondan ibarət idi ki, ədalət gec də olsa bərpa olundu. Bu fikir özündə böyük siyasi və mənəvi məna daşıyır. Çünki ədalət yalnız beynəlxalq tribunalarda qəbul edilən qətnamələrlə deyil, real nəticələrlə təsdiqini tapır. Xocalıda Memorial Kompleksin açılması göstərdi ki, Azərbaycan xalqının mübarizəsi nəticəsiz qalmadı, şəhidlərin qanı yerdə qalmadı və tarixi həqiqətlər öz yerini aldı.
Memorial Kompleks həm də milli yaddaş məkanıdır. Buraya gələn hər bir vətəndaş, hər bir gənc nəsil nümayəndəsi Xocalının acı taleyi ilə yanaşı, xalqımızın əzmini və birliyini də görəcək. Bu məkan təkcə kədər abidəsi deyil, həm də qürur və dirçəliş rəmzidir. Burada daşlara həkk olunan hər bir ad, hər bir xatirə gələcək nəsillərə səslənən səssiz çağırışdır: Vətəni qorumaq, tarixi unutmamaq və milli birliyi daim yaşatmaq.
Memorialın məhz hadisənin baş verdiyi torpaqda ucaldılması xüsusi rəmzi məna daşıyır. Çünki tarix ən doğru şəkildə öz məkanında danışır. Xocalıda ucalan bu kompleks sübut edir ki, heç bir işğal əbədi deyil, heç bir zülm davamlı ola bilməz. Azərbaycan dövləti öz suverenliyini tam təmin etməklə yanaşı, milli ləyaqətini də qorudu və bərpa etdi. Bu, ədalətin təntənəsidir – gecikmiş, amma qəti və dönməz ədalət.
Eyni zamanda, Memorial Kompleks beynəlxalq ictimaiyyətə də mesajdır. Bu mesaj ondan ibarətdir ki, soyqırımı və müharibə cinayətləri unudulmamalı, günahkarlar tarix qarşısında cavab verməlidir. Azərbaycan dövləti bundan sonra da Xocalı həqiqətlərinin dünyada tanıdılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək. Çünki bu, təkcə milli məsələ deyil, həm də ümumbəşəri ədalət məsələsidir.
Xocalının yenidən qurulması, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi, sakinlərin doğma yurdlarına qayıdışı ölkəmizin gücünü və inkişaf potensialını bir daha nümayiş etdirir. Bu gün Xocalı həm faciənin xatirəsini yaşadan, həm də dirçəlişin simvoluna çevrilən şəhərdir. Memorial Kompleks isə bu iki reallığı birləşdirən müqəddəs məkandır – ağrını yaddaşda saxlayan, amma gələcəyə ümidlə baxan bir məkan.
Nəticə olaraq demək olar ki, Xocalıda ucalan bu memorial artıq yalnız keçmişin ağrısını deyil, həm də xalqımızın yenilməz ruhunu və sarsılmaz iradəsini təcəssüm etdirir. Zaman dəyişir, nəsillər yenilənir, lakin milli yaddaş yaşayır və ədalətə inam daim qorunur. Xocalı bu gün həm hüznün, həm də qürurun şəhəridir – ağrının yaddaşa çevrildiyi, yaddaşın isə gücə dönüştüyü müqəddəs məkan. Burada ucalan abidə gələcək nəsillərə bir həqiqəti çatdıracaq: Vətən uğrunda verilən qurbanlar unudulmur və tarix qarşısında haqqın səsi gec-tez ucalır.

Tural Tarverdiyev, 
Salyan rayon Kürqaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyin baş məsləhətçisi, YAP fəalı