Sülhə aparan yolun ünvanı: Azərbaycan"

2025-ci il mayın 20-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Macarıstana etdiyi işgüzar səfər yalnız iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin dərinləşdirilməsi baxımından deyil, həm də Cənubi Qafqazda sülh və sabitlik naminə beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan güclü mesaj baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Səfər zamanı Prezidentin mətbuata verdiyi bəyanat, xüsusilə “İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra sülh danışıqlarının təşəbbüskarı Azərbaycan olub” fikri, regionda baş verən proseslərə aydınlıq gətirən və Azərbaycanın sülh quruculuğunda oynadığı əsas rolu təsdiqləyən mühüm siyasi mesaj idi.
Azərbaycan Prezidentinin Macarıstana səfəri Avropa İttifaqının mərkəzində yerləşən bir ölkədə, həm də Azərbaycanın sadiq tərəfdaşlarından biri olan Budapeştdə baş tutdu. Bu, bəyanatın əhatə dairəsini və siyasi çəkisini daha da artırdı. İlham Əliyev Macarıstanın rəhbərliyi ilə keçirdiyi görüşlərdə regionda post-münaqişə reallıqlarından danışarkən Azərbaycanın açıq, şəffaf və hüquqa əsaslanan mövqeyini bir daha ifadə etdi.
Səfər çərçivəsində verilən bəyanat yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri çərçivəsində deyil, həm də Avropa ictimaiyyətinə ünvanlanan çağırış kimi dəyərləndirilməlidir: Azərbaycan regionda dayanıqlı sülh istəyir və bu məqsədlə konkret addımlar atan, konstruktiv mövqe nümayiş etdirən tərəf kimi çıxış edir. Bu kontekstdə Macarıstanda səslənən mesaj beynəlxalq ictimaiyyətə Azərbaycanın sülh istədiyini sübut edən növbəti fakt oldu.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı xatırladır ki, Azərbaycan İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra qələbə qazanmış ölkə kimi revanşizmdən uzaq duraraq, bölgədə uzunmüddətli sülh üçün təşəbbüslərlə çıxış edib. Qələbədən dərhal sonra Azərbaycanın irəli sürdüyü beş prinsip əsasında sülh müqaviləsinin bağlanması təklifi, özündə həm siyasi uzaqgörənlik, həm də məsuliyyətli dövlətçilik nümunəsini ehtiva edir.
Bu beş prinsipin – suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, daxili işlərə qarışmamaq, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin açılması və birgə yaşayışa əsaslanan əməkdaşlıq modelinin formalaşdırılması – hər biri bölgədə sabitlik üçün fundamental şərtlərdir. Prezidentin Macarıstanda bu mövqeyi bir daha qətiyyətlə ifadə etməsi, Azərbaycanın sülh istədiyini, lakin bu sülhün birtərəfli güzəştlər üzərində qurula bilməyəcəyini göstərdi.
Prezident İlham Əliyevin Macarıstandakı bəyanatında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də Ermənistanın qeyri-sabit və ziddiyyətli yanaşmalarına qarşı Azərbaycanın ardıcıl, konkret və prinsipial mövqeyi idi. Ermənistanın zaman-zaman verdiyi ziddiyyətli bəyanatlar, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsinə və kommunikasiyaların açılmasına dair öhdəliklərdən yayınması, sülh prosesini yubatmaq cəhdləri fonunda Azərbaycan hər zaman masa arxasında qalmaq niyyətini ortaya qoyub.
Macarıstan səfərində Prezident İlham Əliyev bu proseslərə həm regional, həm də qlobal kontekstdə nəzər salaraq bildirdi ki, sülh istəyən dövlət ilk addımı özü atmalıdır – və Azərbaycan bu addımı çoxdan atıb. İndi növbə qarşı tərəfdədir.
Səfərin daha bir vacib aspekti, Macarıstanın Azərbaycanın regional siyasətinə göstərdiyi açıq dəstəkdir. Macarıstan, Azərbaycanla həm enerji əməkdaşlığı, həm də Avropa təhlükəsizliyi kontekstində yaxın tərəfdaşdır. Belə bir müttəfiq ölkədə Azərbaycanın regional sabitlik çağırışları səsləndirməsi, Avropa İttifaqı daxilində daha geniş dəstəyin formalaşmasına töhfə verə bilər.
Bir sözlə, Prezident cənab İlham Əliyev Macarıstanla imzalanan sənədlərin və aparılan danışıqların fonunda Azərbaycanın regional vizyonunu – “qalib, amma ədalətli” dövlət obrazını bir daha nümayiş etdirdi. Macarıstanda verilən bəyanat bir daha sübut etdi ki, əgər bu gün Cənubi Qafqazda sabitlikdən və əməkdaşlıqdan danışmaq mümkündürsə, bu ilk növbədə Azərbaycanın siyasi iradəsi və prinsipial mövqeyi sayəsində baş verir. Sülh danışıqlarının təşəbbüskarı olmaq sadəcə diplomatik addım deyil – bu, siyasi məsuliyyət, milli güc və beynəlxalq dəstək tələb edən bir yanaşmadır.
Prezident İlham Əliyevin Macarıstanda səsləndirdiyi sözlər, Azərbaycanın gələcək regional düzənə necə yanaşdığını, özünü bu düzənin memarı kimi necə təqdim etdiyini və beynəlxalq tərəfdaşlardan nə gözlədiyini açıq və aydın şəkildə ortaya qoydu.

Samin Əziz,
Salyan rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı, YAP fəalı,
Vətən Müharibəsi iştirakçısı