Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji siyasəti uzaqgörən və davamlı inkişaf prinsiplərinə əsaslanır

Azərbaycan son illər həyata keçirdiyi strateji layihələrlə regional və qlobal enerji bazarında mühüm aktora çevrilib. Bu uğurlu yolun əsas dayaqlarından biri isə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsidir. Vaxtında və uzaqgörənliklə gerçəkləşdirilən bu nəhəng enerji infrastrukturu layihəsi bu gün ölkəmizin beynəlxalq aləmdə strateji əhəmiyyətini daha da artırır. 
Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktuallaşdıqca Azərbaycanın bu sahədə rolu da artır. Artıq Avropa İttifaqı da etiraf edir ki, Cənub Qaz Dəhlizi qitənin alternativ və etibarlı qaz mənbələrindən biri kimi mühüm funksiyanı yerinə yetirir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə yaradılan bu dəhliz həm də siyasi sabitlik, iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimadın simvoluna çevrilib.
Bunu Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 11-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 3-cü iclasları da bir daha sübut etdi. İclaslarda Azərbaycanın regional enerji lideri kimi rolu, qaz təchizatındakı sabitlik və proqnozlaşdırıla bilən siyasəti yüksək qiymətləndirildi. İştirak edən ölkələrin və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri Azərbaycanın enerji gündəliyinin strateji və çevik olduğunu açıq şəkildə ifadə etdilər.
Qeyd edək ki, Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin görüşü 2015-ci ilin fevral ayından etibarən hər il keçirilir. Tədbir Avropanın enerji təhlükəsizliyinin daha da gücləndirilməsi istiqamətində strateji əhəmiyyətli qərarların qəbulu üçün əsas platformadır. Hər il keçirilən iclaslar layihənin beynəlxalq səviyyədə əlaqələndirilməsinə, tərəfdaş ölkələrlə əməkdaşlığın gücləndirilməsinə və Cənub Qaz Dəhlizinin dayanıqlılığının təmin edilməsinə xidmət göstərir.
Azərbaycanın müəllifi olduğu Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi region ölkələrinin və Avropanın enerji xəritəsini dəyişən qlobal enerji marşrutudur. Dəhlizin təməli 1997-ci ildə qoyulub. Xarici təzyiqlər və müxtəlif bürokratik maneələr layihənin həyata keçirilməsini çətinləşdirdi. Lakin Prezident İlham Əliyevin praqmatik və uğurlu siyasəti nəticəsində bu maneələr aradan qaldırıldı və layihə yeni inkişaf mərhələsinə keçdi. 2013-cü ildə dövlət başçımızın Cənub Qaz Dəhlizinin dörd layihəsini - "Şahdəniz", "Cənub Qafqaz Boru Kəməri", TANAP və TAP-ın genişləndirilməsi ilə bağlı Sərəncamından sonra dəhliz tam işlək vəziyyətə gətirildi və Azərbaycan təbii qazı Avropaya çatdırıldı. 2014-cü ildə layihənin daha sistemli və effektiv idarə olunmasını təmin etmək məqsədilə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Cənub Qaz Dəhlizi" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti yaradılıb. Qurum layihənin maliyyələşdirilməsi, idarə olunması və inkişaf etdirilməsi ilə bağlı mühüm funksiyalar yerinə yetirir. Bu baxımdan resurslarının şaxələndirilməsində mühüm əhəmiyyətə malik Cənub Qaz Dəhlizi dünyada inkişaf etdirilən kompleks təbii qaz boru kəmərləri zənciri kimi qiymətləndirilir. Dəhlizin hazırkı gücü ildə 10 milyard kubmetrdir. Azərbaycandan qaz idxal edən dövlətlər tədarük həcminin artırılmasına təşəbbüs göstərirlər. Məhz bununla bağlı Azərbaycan və Avropa İttifaqı 2027-ci ilə qədər dəhlizin ötürmə qabiliyyətinin ildə 20 milyard kubmetrə qədər genişləndirilməsinə dair memorandum imzalayıb.
Cənub Qaz Dəhlizinin imkanlarının genişləndirilməsinin digər mühüm şərti uzunmüddətli qaz tədarükü müqavilələridir. Bu kontekstdə Moldova Respublikasının Baş naziri Dorina Reçana son bəyanatlarında ölkəsinin Azərbaycanla uzunmüddətli qaz müqavilələrinin imzalanmasında maraqlı olduğunu bildirib.
Bolqarıstan da Azərbaycandan qaz idxalının artırılmasında maraqlı olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Dövlətimiz tərəfdaşlarının artan tələbatını ödəməyə hazır olduğunu təsdiqləyib.
Martın 11-də Şimali Makedoniya Respublikasının Prezidenti Qordana Silyanovska-Davkova ilə mətbuata bəyanatla çıxış edən Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycan hazırda 12 ölkəyə təbii qaz ixrac edir və tərəfdaşlarımızın coğrafi yerləşməsi də Avrasiya məkanını əhatə edir: "On iki ölkədən 10 ölkə Avropa ölkəsidir. Keçən il Azərbaycan xarici bazarları 25 milyard kubmetr qaz ilə təchiz etmişdir. Təbii ki, bizim istehsalımız bundan daha çoxdur. Çünki biz yerli tələbatı da ödəyirik. Ancaq əhatə dairəsi, qaz təchizatımızın coğrafiyasının genişləndirilməsi də gündəlikdə duran məsələdir. Avropa Azərbaycan qazına ehtiyac duyur. Təxminən üç il bundan əvvəl Bakıda imzalanmış Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında energetika sahəsində strateji tərəfdaşlıq Bəyannaməsi bunun əyani təzahürüdür. Bu gün Azərbaycan qazı bir çox Avropa ölkəsinin enerji təhlükəsizliyini təmin edir və Avropadakı tərəfdaşlarımızın xahişlərinə biz hər zaman böyük diqqətlə yanaşmışıq".
Bir sözlə, Prezident İlham Əliyevin enerji siyasəti davamlı inkişafın təmin edilməsində, xarici investisiyaların cəlb olunmasında, dövlətimizin regionda və onun hüdudlarından kənarda enerji əməkdaşlığının aparıcı qovşağı kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji siyasəti uzaqgörən və davamlı inkişaf prinsiplərinə əsaslanır. Məhz bunun nəticəsidir ki, bu gün Cənub Qaz Dəhlizi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin əsas dayaqlarından birinə çevrilib, ölkəmiz beynəlxalq enerji bazarında etibarlı tərəfdaş mövqeyini daha da gücləndirir. Bu əməkdaşlıq həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan əhəmiyyətlidir. Artan enerji ixracı sayəsində daxil olan maliyyə vəsaiti Azərbaycan iqtisadiyyatının davamlı inkişafına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına, infrastruktur layihələrinin icrasına və xalqın rifah səviyyəsinin yüksəlməsinə xidmət edir.

Məhərrəm Piriyev,
YAP Salyan rayon təşkilatının əməkdaşı