Kəlbəcərin işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın tarixi qələbəsidir

   Bu gün böyük fəxr hissi ilə qeyd edirik ki, Azərbaycanın müstəqilliyi əbədidir, dönməzdir. Bu möhtəşım “Dəmir Yumruq” sayəsində ərazi bütövlüyümüz əsasən təmin olundu, milli qürurumuz, mənəvi kimliyimiz özümüzə qayıtdı. Eyni zamanda, xüsusi olaraq qeyd etmək yerinə düşür ki, Kəlbəcər rayonu bir güllə atmadan belə dövlət rəhbərinin uzaqgörən diplomatik səyləri nəticəsində azad olundu.
     Kəlbəcər rayonu deyərkən də unutmayaq ki, bu məşəqqətlər yaşamış qədim türk diyarı 1993-cü il aprelin 2-də işğal olunmuşdur. İşğal nəticəsində də rayonun 60 min nəfərdən çox əhalisi öz dədə-baba yurdundan didərgin, 511 dinc sakin öldürülüb, 321 adam əsir götürülüb və itkin düşüb.
      Kəlbəcər Azərbaycanın işğal olunmuş rayonları arasında ərazicə ən böyüyüdür. İşğal nəticəsində rayon mərkəzi, 150-yə yaxın kənd, həmçinin onlarca tarixi-mədəniyyət abidəsi, bir muzey, “İstisu” sanatoriyası və digər mühüm obyektlər erməni quldurları tərəfindən xarabazara çevrilib.
     Kəlbəcər rayonunun işğalı o vaxt üçün Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın ən böyük hərbi-strateji məğlubiyyəti idi. Kəlbəcərin işğalından sonra 3205 saylı iclasda BMT Təhlükəsizlik Şurası 822 saylı Qətnamə qəbul edib. Qətnamədə bütün işğalçı qüvvələrin Kəlbəcər və Azərbaycanın digər işğal olunmuş rayonlarından dərhal çıxarılması tələb olunur. Lakin, həmin qətnamədən irəli gələn hər hansı öhdəlik yerinə yetirilmədi. Qeyd edək ki, ümumi sahəsi 3054 kv.km olan Kəlbəcər 1930-cu il avqustun 8-də inzibati rayon statusu alıb.  İşğal nəticəsində Kəlbəcərin 60 min nəfər əhalisi respublikanın 56 rayonunun 770 yaşayış məntəqəsində müvəqqəti məskunlaşmağa məcbur oldu. Amma, artıq o çətin günlər arxada qalıb.
    25 noyabr 2020-ci il tarixdə 27 illik böyük həsrətdən sonra Kəlbəcər rayonu işğaldan azad olundu. Bu günü Azərbaycan xalqı uzun illər ərzində səbirsizliklə gözləyirdi. Azərbaycan, Rusiya prezidentləri və Ermənistanın baş nazirinin noyabrın 10-da imzaladığı üçtərəfli bəyanat Kəlbəcərin geri qaytarılmasını təmin etdi. Azərbaycan Vətən müharibəsinin 44 günü ərzində 4 rayonu, Şuşa və Dağlıq Qarabağdakı digər torpaqlarımızın mühüm hissəsini hərbi yolla işğaldan azad etmişdisə, noyabrın 20-də Azərbaycana qovuşan Ağdamı, daha sonra Kəlbəcər rayonunu siyasi yolla nəzarəti altına keçirir. Kəlbəcər də Müzəffər Ali Baş Komandanın İkinci Qarabağ müharibəsində yürütdüyü hərbi-siyasi yolun davamı olaraq bir güllə atılmadan azad edildi və düşmən rayondan çıxmağa məcbur edildi. Bu, Azərbaycanın döyüş meydanında olduğu kimi diplomatik danışıqlarda da qalib olmasının göstəricisidir. Kəlbəcərin qaytarılması Azərbaycanın möhtəşəm tarixi Qələbəsinin daha bir təsdiqidir.
     Kəlbəcər rayonun ermənilərdən boşaldılması işğalçının eybəcər siması və barbarlığının, erməni vandalizminin növbəti nümayişi oldu. Kəlbəcərdən qaçan qeyri-qanuni sakinlər rüsvayçı hərəkətləri və barbar davranışları ilə diqqəti cəlb edirlər. Kəlbəcər şəhərində məktəb direktorunun orta məktəbə od vurması düşmənin mənəvi-əxlaqi baxımdan dibə vurduğunu, deqradasiyanı dünyaya nümayiş etdirdi. İşğal olunmuş ərazilərdə ekologiyaya ziyan vurulması və mülki obyektlərin dağıdılması beynəlxalq konvensiyalara görə hərbi cinayət sayılır. Azad olunan torpaqlarımızda aparılan yenidənqurma işləri çərçivəsində Kəlbəcər rayonunda yerləşən bütün tarixi abidələr, o cümlədən dünya əhəmiyyətli dini tarixi abidələr olan Xəzinədağ (Gəncəsər) və Xudavəng məbədləri bərpa ediləcək, onun əsl milli kimliyini – alban tarixini də təqdim edəcək.
   Kəlbəcər işğaldan azad ediləndən sonra demək olarki hər il Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Kəlbəcər rayonunda səfərdə olublar,rayonda aparılan abadlıq və quruculuq işləri ilə yaxından tanış olublar bir çox infrastruktur obyektlərinin təməlqoyma və açılışını ediblər. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü ildə imzaladığı sərəncama əsasən işğaldan azad olunan şəhərlərin şəhər günləri təsis edilmişdir. Buna əsasən, hər il həmin günlər ölkə ərazisində böyük təntənə ilə qeyd olunur. 25 noyabr tarixi “ Kəlbəcər şəhəri günü” ölkəmizdə böyük sevinc və qürur hissi ilə qeyd edilir. İşğaldan azad olunan şəhərlərdə, həmçinin, Kəlbəcər rayonunda həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma işlərinin nəticəsi olaraq, yüzlərlə ailənin yenidən Kəlbəcərə köçürülməsi nəzərdə tutulur.Bu işlər nəticəsində Kəlbəcərin əvvəlki şöhrəti özünə qaytarılacaq. 

Bakir Cavadov,
YAP Göygöl rayon təşkilatı üzrə Quşçu kənd ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü