Məlum olduğu kimi, 1990-cı il yanvar ayının 19-dan 20-nə keçən gecə kemiş SSRİ rəhbərliyi tərəfindən totalitar rejimin mövcud olduğu bütün illər ərzində ən qanlı cinayətlərdən biri Azərbaycan xalqına qarşı törədildi. Həmin gecə Bakı şəhərinə və respublikanın bir sıra rayonlarına sovet ordusu hissələrinin qanunsuz yeridilməsi ilə dinc əhalinin kütləvi şəkildə qırılması həyata keçirildi. Şəxsi heyətlərinin tərkibinə imperiyanın müxtəlif şəhərlərində yerləşən hərbi hissələrdə qulluq edən erməni hərbçilərinin də daxil edildiyi qoşun birləşmələri təcavüzə məruz qoyduqları ərazilərdə xüsusi amansızlıq nümayiş etdirir, onlara heç bir müqavimət göstərməyən günahsız insanları – qocaları, qadınları, uşaqları belə qətlə yetirirdilər. Təsadüfən küçəyə çıxan dinc sakinlər, yaşayış evləri, təcili yardım maşınları belə şiddətli atəşə tutulurdular. Təəssüflər olsun ki, bu hərbi cinayət bu günə qədər beynəlxalq hüquqi məsuliyyətdən yayındırılmışdır. Azərbaycanda 20 Yanvar faciəsinin törədilməsinə görə birbaşa məsuliyyət daşıyan, keçmiş SSRİ-nin sabiq prezidenti Mixail Qorbaçova 1990-cı ilin oktyabr ayında Nobel Sülh Mükafatının verilməsi barədə qərar isə, dünyada ikili standartlar siyasətinin aparılmasının ən bariz nümunəsi olmaqla bərabər, həm də bu ali mükafatın adına və şərəfinə, nüfuzuna gətirilmiş silinməz ləkə oldu.

Qeyd edək ki, qanlı 20 Yanvar hadisələri ümumxalq faciəsi olmaqla bərabər, eyni zamanda da müstəqillik, istiqlal və hürriyyət uğrunda xalqımızın apardığı milli azadlıq hərəkatının zirvəsi kimi Azərbaycan tarixinə əbədi həkk olunub.  20 Yanvar faciəsi bütün acı nəticələrinə baxmayaraq, ölkəmizdə müstəqillik ideyalarının ümummilli amala çevrilməsinə zəmin yaratdı və Azərbaycan xalqının milli kimliyinin formalaşmasına həlledici təsir göstərdi. Məhz bu qanlı faciədən sonra milli azadlıq hərəkatı artıq dönməz xarakter aldı və xalqımız öz gələcəyinin yalnız müstəqil Azərbaycanla bağlı olduğunu birmənalı qəbul etdi. Həmçinin baş vermiş hadisələr dünya azərbaycanlılarının təşkilatlanmasına səbəb oldu. Müxtəlif ölkələrdə yaşayan soydaşlarımız ilk dəfə olaraq ümumxalq faciəsinin tanıdılması naminə mərkəzləşdirilmiş qaydada təşkilatlanmağa başladılar. Həmçinin 20 Yanvar faciəsinin yaratdığı ictimai-siyasi reallıqlar süqutu yaxınlaşan SSRİ-də və soyuq müharibənin bitməsi ərəfəsində beynəlxalq arenada formalaşan geosiyasi situasiya fonunda əvvəlcə Azərbaycan SSR-də, sonra müstəqil Azərbaycanda zəncirvarı tarixi proseslərə təkan verdi. Bu proseslər nəticə etibarı ilə XX əsrin sonlarına qədər dünyanın ən güclü siyasi təşkilatlarından biri olan Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının süqutuna səbəb oldu.

Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, 1990-cı ilin ağır və faciəli günlərində də Ümummilli Lider Heydər Əliyev hər zaman olduğu kimi öz xalqının yanında oldu. Yanvar ayının 21-də Sovet rejiminin bütün qadağalarına rəğmən, özünün və bütün ailə üzvlərinin həyatını real təhlükə qarşısında qoyaraq Azərbaycanın Moskvadakı Daimi Nümayəndəliyinə gələn Ulu Öndər qanlı faciənin təşkilatçılarını dünya ictimaiyyəti qarşısında ittiham etdi. Xalqın fədakar oğlu imperiyanın mərkəzində cəsarətli bəyanat verərək əliyalın insanların qırılmasını hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd, Moskvanın və respublika rəhbərlərinin günahı üzündən yol verilmiş kobud siyasi səhv kimi ifşa etdi. Ulu Öndər Bakıya rus ordusunun yeridilməsi ilə bağlı SSRİ rəhbərliyinin qərarını kəskin tənqid edərək, rəsmi açıqlama tələb etdi: “Azərbaycana kənardan böyük ordu kontingenti yeridilmişdir. Respublikada neçə ordu birləşməsinin olduğu mənə yaxşı bəllidir. Azərbaycanda kifayət qədər - 4-cü ordu, Xəzər Hərbi Dəniz Donanması, desant qoşunlarının diviziyası, Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunları, DİN-in daxili qoşun birləşmələri vardır. Oraya əlavə qoşun yeritmək nəyə lazım idi? Əgər belə zərurət var idisə, orada yerləşən hərbi hissələrdən də istifadə etmək olardı. Belə qərar qəbul edən Azərbaycan rəhbərliyi, hamıdan əvvəl isə Azərbaycanı qoyub qaçmış Vəzirov, öz xalqı qarşısında məsuliyyət daşımalıdır.” Həmçinin Ümummilli Lider ilk olaraq Qanlı Yanvar hadisələrinin hüquqi qiymətini vermişdir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 21 noyabr 1990-cı ildə 20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi qiymət verən tarixli qərar qəbul etdi. 1994-cü ilin mart ayının 29-da isə Ulu Öndərin təşəbbüsü və göstərişləri ilə Milli Məclis “1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda törədilmiş faciəli hadisələr haqqında” Qərar qəbul etdi.

       

Ulu Öndər Heydər Əliyevin yolunu uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyev tərəfindən bütün şəhidlərimizin xatirəsinin uca tutulmasına, şəhid ailələrinin sosial məsələlərinin həll olunmasına xüsusi diqqət ayrılıb. Ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyevin təşəbbüsləri sayəsində 20 Yanvar hadisələri ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslər və şəhid ailələri üçün effektiv sosial müdafiə sistemi formalaşıb. Dövlət Başçısının 19 yanvar 2006-cı il tarixli “20 Yanvar şəhidinin ailəsi üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdünün təsis edilməsi haqqında” Fərmanına əsasən, şəhid ailələrinə dövlət qayğısını artırmaq məqsədilə təqaüd verilir. Onların uyuduğu Şəhidlər Xiyabanında təmir və yenidənqurma işləri ilə yanaşı, Bakının Yasamal rayonundakı “20 Yanvar” dairəsində, Həsən bəy Zərdabi və Müzəffər Həsənov küçələrinin kəsişməsində Qanlı Yanvar şəhidlərinin xatirəsinə memorial abidə kompleksi ucaldılmışdır. Möhtərəm dövlət başçımız 20 Yanvar şəhidlərinin ruhlarına daim ehtiram göstərilməsinin vacibliyini qeyd edərək demişdir: “Azərbaycan bu mübariz oğul və qızlarının şücaətini daim yüksək qiymətləndirir, onların ruhuna ehtiram göstərir, xatirəsini hər zaman uca tutur”. Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, 2020-ci ilin noyabr ayında Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin Azərbaycan xalqına Şuşanın azad edilməsi ilə bağlı Azərbaycan xalqına müjdəni vermək üçün məkan olaraq məhz Şəhidlər Xiyabanını seçməsi də şəhidlərimizin ruhuna ən böyük ehtiramın daha bir təzahürüdür. 

Ən əsası, Azərbaycan xalqı 1990-cı ilin yanvarında dövlətimizin müstəqilliyi, ölkənin istiqlalı uğrunda zirehli texnikanın qarşısına əliyalın çıxmış, müqəddəs amallar uğrunda canlarından keçmiş oğul və qızlarını heç zaman unutmayacaq.

Habil İsmayılov.

YAP Göygöl rayon təşkilatı üzrə Haçaqaya kənd ərazi partiya təşkilatının sədri